قواعد عربی دبیرستان

 

به نام او

 

« مشکل ترين قسمت هر کار، شروع آن و پر لذت ترين قسمت آن ،

آخرين قدمي است که براي انجام آن برداشته مي شود»

آموزش قواعد عربي متوسطه ( پايه اول) همراه با 50 نکته

« بخوان و بياموز»

نويسنده وتنظيم کننده: شهلا فدايي

دبير عربي دبيرستان پروين اعتصامي طاد

اداره آموزش وپرورش  منطقه پير بکران

 

تابستان : 87

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:23  توسط شهلا فدایی | 

پيشگفتار :

تقديم به تمامي دوستداران زبان عربي :

در اين مجموعه سعي گرديده  تا از حداقل زمان  ، حداکثر بهره حاصل گردد .

در ابتدا و انتهاي قواعد هر درس شعر يا سخني از بزرگان متناسب با سن شما دانش آموزان انتخاب گرديده تا در صورت لزوم به کار ببريد .

هدف از گرد آوري اين مجموعه استفاده ي بهينه از زمان کلاس عربي براي اهداف بعدي مي باشد .

 

«‌اين را نوشتم يادگاري                              تا بماند روزگــاري

گــرنباشد روزگــاري                                اين بماند يادگاري »

        اميد است چراغ جواني تان هميشه پر فروغ باشد.

تابستان 87 ـ 86
+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:23  توسط شهلا فدایی | 

 

 

 

 

سپاسگزاري

 

 

« از سرکار خانم جواني تايپيست مجرب و حاذق گلبهار تکثير جهت همکاري در تايپ اين مجموعه

از برادر بزرگوار جناب آقاي حيدري جهت سعه ي صدرشان و همکاري بي شائبه با اينجانب در گلبهار تکثير  »

شهلافدائي

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:22  توسط شهلا فدایی | 

فهرست مطالب :                                                                  صفحه

درس اول يادآوري............................................................ 6

شعر يا سخن بزرگان

اقسام کلمه

فعل ماضي

فعل مضارع

فعل امر

فعل نهي

فعل نفي

انواع جمله

اسم اشاره

اسم مفرد

اسم مثني

اسم جمع و اقسام ان

کلمات مترادف

کلمات متضاد

کلمات جمع و مفرد

سخن يا شعر

درس دوم فعل ثلاثي مجرد و مزيد (1)..................................... 12  

درس سوم فعل ثلاثي مزيد (2)............................................ 15

درس چهارم اسمهاي جامد ومشتق (1) (شعر)............................ 17

درس پنجم اسمهاي جامد ومشتق (2) ( شعر)............................. 22

الاعراب و التحليل الصرفي................................................. 26

درس ششم ضمير............................................................ 29   

درس هفتم موصول ......................................................... 32   

درس هشتم معرب و مبني .................................................. 34

 

 

 

 

 

درس نهم ترکيب جمله فعليه............................................... 37

درس دهم ترکيب جمله اسميه.............................................. 41

گفتگو با خدا................................................................ 43

چه بسيار درسها که آموختم ............................................... 44

پيش از اينها فکر مي کردم خدا .... (شعر).............................. 45     

گذرنامه سفر به آن دنيا.................................................... 47

نامه ي آبراهام.............................................................. 48     

چهل گناه زبان............................................................. 49

فهرست منابع و مآخذ...................................................... 50

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:22  توسط شهلا فدایی | 

 

هوالحق

قواعد درس اول :

ياد آوري :

 

« اي رفيق  مهربان ، هرشب دعايت مي کنم

گر ندارم ثروتي ، جانم فدايت مي کنم »

 

درس اول يادآوري قواعد مقطع راهنمايي مي باشد .

همانگونه که در راهنمايي خوانديد به طور کلي در زبان عربي کلمه به سه دسته تقسيم مي شود .

1 ـ فعل       2 ـ اسم        3 ـ حرف

فعل بر اساس زمان يا ماضي است يا مضارع يا امر.

1 ) فعل ماضي : فعلي است که ريشه آن از سه حرف اصلي تشکيل شده است و بر انجام کاري در گذشته دلالت مي کند .

مانند : ذهب ـ ذهبا ـ ذهبوا

جلس ( نشست )              علم ( دانست )

فعلهاي ماضي 14 صيغه دارند .

2 ) فعل مضارع : فعلي است که حروف  اتين ( تينا ، يتان ) به  ريشه ي فعلمان ( فعل ماضي ) اضافه گردد و بر انجام کاري در زمان حال يا آينده دلالت مي کند .

طريقه ساخت فعل مضارع :

1 ـ افزودن يکي از حروف مضارع( أتين ) به فعل ماضي

2 ـ ساکن کردن فا ء الفعل ( اولين حرف اصلي از فعل ماضي )

مانند : اذهب ( متکلم وحده ) ـ‌  تذهب  ـ يذهبون ـ تذهب ( متکلم مع الغير ) 

فعل مضارع نيز داراي 14 صيغه مي باشد به عبارت ديگر فعل مضارع از فعل ماضي ساخته مي شود به شرطي که يکي از حروف مضارع (‌ ي ـ ت ـ ا ـ ن ) بر سر فعل ماضي بيايد و آخر آن مرفوع  شود .                      کتب ( ماضي )   ß مضارع          يکتب

3 ) فعل امر :  بر طلب انجام کاري دلالت دارد .

 

مانند : اکتب ( بنويس )‌.

فعل امر نيز 14 صيغه دارد شما در راهنمايي با طريقه ي ساخت 6 صيغه امر از مضارع مخاطب آشنا شديد 8 صيغه ديگر را انشاءا... در سالهاي بعد ياد خواهيد گرفت .

 

 

 ياد آوري : طريقه ساخت امر  از 6 صيغه ي مضارع مخاطب

 نام ديگر اين امر ß امر مخاطب يا امر حاضر مي باشد .

ابتدا حرف مضارع ( ت ) را از ابتداي فعل حذف کرده و آخر فعل مضارع را مجزوم
 ( ساکن )  مي کنيم اگر بعد از حذف حرف مضارع  ، حرف متحرکي باشد نياز به آوردن همزه اول فعل نيست .

 نکته : منظور از حرف متحرک ، حرفي که يکي از حرکتهاي   ِ‌‌‌‌‌‌    ُ‌‌‌‌‌‌      َ

روي آن مي باشد ( حرف حرکت دار )

مانند :   تکرم ß   کرم

اما اگر بعد از حذف حرف مضارع ( ت ) حرف بعدي ساکن باشد بايد ابتداي آن همزه اي اضافه کنيم . براي تعيين حرکت همزه اينگونه عمل مي کنيم :

الف ) اگر حرکت عين الفعل مضارع       فعل     يا دومين حرف اصلي از ريشه يا حرکت حرف يکي مانده به آخر ضمه  باشد حرکت همزه را (‌ا ُ ) مي دهيم .

مانند :         تنصر  ß  انصر     ( ياري کن )                     فعل         ß  نصر ß  عين الفعل

 

ب ) اگر حرکت عين افعل مضارع فتحه يا کسره باشد حرکت همزه را کسره ( ا  ) مي دهيم مانند :           تفتح ß  افتح          (بگشا )                       فتح ß  عين الفعل

        تجلس ß  اجلس      ( بنشين )              جلس ß  عين الفعل

نکته : حرکت همزه ي امر مخاطب فقط در يک صورت فتحه (‌ا ) مي گيرد که انشاء ا... در قواعد درس سوم ياد خواهيد گرفت .

نکته : ساخت امر در صيغه ي مثني و جمع مذکر و مفرد مونث مخاطب ، جزم آخر فعل مضارع ، به حذف نون است .

 ماننند تذهبان ßاذهبا         تذهبون ß اذهبوا             تذهبين ß اذهبي

 

فعل نهي :  نهي به معني باز داشتن است .

مانند :  لاتجلس ß  ننشين                   لا تذهب ß  نرو

 ياد آوري

 نـــهــي  چون دوچشم دارد پس دو کار انجام مي دهيم .

 

1 ـ لانهي را بر سر يکي از 14 صيغه ي مضارع مي آوريم

2 ـ آخر فعل مضارع را ساکن مي دهيم

 

همانگونه که در نکته ي قبل گفتيم در بعضي از صيغه ها ساکن آخر به حذف نون است

مانند : متکلم وحده    اذهب ß  لا اذهب    نبايد برويم

                        تذهبان ß  لا تذهبا   نرويد

 نکته :  براي ترجمه فارسي فعل ماضي در 6 صيغه مضارع غائب و 2 صيغه ي مضارع متکلم ( نبايد ) ‌مي آوريم  ( مضارع التزامي منفي )                    مانند مثال قبل

فعل نفي :  فعلي است که بر  انجام نشدن کاري در زمان حال يا آينده دلالت دارد .

مانند :         لاتذهبين  ( نمي روي )

 نکته : براي ترجمه فارسي فعل نفي (نمي ) مي آوريم .

طريقه ساخت فعل نفي ß  نفي چون يک چشم دارد يک کار انجام مي دهيم .

1 ) فقط لا را بر سر يکي از 14 صيغه ي فعل مي آوريم يادتان باشد که آخر فعل را تغيير نمي دهيم .

مانند :         تقول ß  لا تقول ( نمي گويد )

طريقه ي ساخت فعل نفي و نهي در دو صيغه ي مضارع جمع مونث فقط حرف لا  را به ابتداي فعل اضافه کرده و آخر آن را هيچگونه تغييري نمي دهيم . پس نتيجه مي گيريم

نکته : فعل نفي و نهي در دو صيغه ي مضارع جمع مونث ( 12 و 6 ) يکسان است .

و ما از ترجمه بايد تشخيص دهيم نفي است يا نهي

        ان النساء لا تجلسن           بدرستيکه  زنان نمي نشينند  ( نفي )

( ندا )         يا ايتها النساء لا تجلسن                اي زنان ننشينيد (‌نهي )

طريقه ي منفي کردن فعل ماضي ß  ما È فعل ماضي

 

مانند :        ما کتبتم       ننوشتيد

يادآوري : همانگونه که قبلا خوانديد در زبان عربي جمله يا فعليه است يا اسميه :

ترکيب جمله ي فعليه  ß فعل +  فاعل مرفوع  + مفعول منصوب   فتح المعلم الکتاب

ترکيب جمله ي اسميه ß مبتدا مرفوع + خبر مرفوع    المعلم مفيد

 

 

نکته : ان شاء ا ... جمله ي  فعليه را درس 9 و جمله ي اسميه را در درس 10 به طور مفصل خواهيد خواند .

يادآوري : ضمير اسمي است که به جاي کلمه ي قبل خود مي آيد تا از تکرار آن جلوگيري کند . ذهب علي و هو يضحک = علي رفت در حاليکه اومي خنديد

نکته : ان شاءا... مبحث ضمير به طور کاملتر در قواعد درس 6 تدريس مي شود.

 

يادآوري : اسمهاي اشاره عبارت بودند از :

 

1 ) اشاره به نزديک :                                        مذکر    مونث

                                                  مفرد         هذا        هذه

                                                 مثني  هذان     هاتان

                                                جمع   هولاء    هولاء

 

2 ) اشاره به دور :

                                                        مذکر   مونث

                                                                       مفرد            ذلک     تلک

                                                                       مثني  ـــــــ          ـــــ

                                                                        جمع  اولئک       اولئک

 

      نکته : در آينده با موارد ديگر اسم هاي اشاره ( مانند مثني دور ) آشنا خواهيد شد .

يادآوري :

 

توضيحات مربوطه به التمرين الخامس ص8

اسم از نظر تعداد يا مفرد يا مثني يا جمع

اسم مفرد يا مذکر است يا مونث

مانند : اسم مفرد مذکر  ß المعلم ـ قلم

ترکيب  اسم مفرد مونث ß اسم + ه  ß الطالبه ـ شجره

 

 

اسم مثني ( تثنيه ) اسمي که بر دو شخص يا شي  ء دلالت مي کنند و 4 علامت دارد .
( ان ـ تان ـ‌ ين ـ تين )

به عبارت ديگر اسم مثني با افزودن يکي از اين چهار علامت به آخر اسمهاي مذکر ومونث ساخته مي شود .

اسم جمع ß اسمي که بر چند ( بيش از دو ) شخص وشي ء دلالت مي کند . جمع بر دو دسته اند :

1 ) جمع سالم :  جمعي که مفرد آن هنگام جمع بستن تغيير ي نمي کند فقط آخر مفردش حروفي ( علامت جمع ) اضافه مي شود .

جمع سالم  بر دودسته است :

الف : جمع مذکر سالم   : که با افزودن بکي از دو علامت ( ون ـ ين ) به آخر اسمهاي مفرد مذکر ساخته مي شود . مانند :  المومن ß المومنون  ـ المومنين     

ب : جمع مونث سالم : براي ساخت جمع مونث سالم ( ة ) را از آخر اسم مفرد مونث حذف کرده به جاي آن (ات ) اضافه مي کنيم  . مانند : المسلمه ß المسلمات

2 ) جمع مکسر : جمعي است که شکل مفرد آن تغيير مي کند حروف آن در هم ريخته مي شود .

مانند : کتاب  ß  کتب                        مسجد  ß  مساجد              علم  ß  علوم

 

توضيح در رابطه با التمرين السابع : ص 9  کتاب اول

به اسم بعد از حرف جر مجرور گفته مي شد و حرف جر با اسم بعد از خود را جار و مجرور مي گوييم

 

مانند :  ترکيب جار و مجرورß حرف جر + مجرور           في الصف         

حروف جر 17 عدد هستند که در بيت زير آمده :

باء و تاءو کاف و لام و واو و منذ و مذ و خلا

رب ، حاشا ، من ، عدا ، في ، عن ، الي ، حتي ، علي

 

 

 

مترادف                                                       متضاد                                           

الحکم  = العلم                                       جوارح # جوانح

اشدد   =   قو                            النعم # النقم بلا

ذهب = زهق رفت                                 الحق # الباطل

وهب = بذل ، اعطي                  لاتياس # لاتقنط نا اميد نباش      

                                                              عسرسختي # يسر آساني      

                                                              المظلوم # الظالم

                                                              جاء  # زهق رفت

جمع  ß  الجوارح  ـ  الجوانح ـ  المستوحشين ـ  النقم 

مفرد   ß  جارحه   ـ   جانحه   ـ  مستوحش     ـ  نقمه

 

« اي آنکه تو طالب خدايي ، به خــود آ

                                             ازخودبــطلب،‌کزتوجدا نيـست خـــدا

اول به خود آ ، چون به خود آيي به خـدا

اقـــرار نـمــايي بــه خدايــي خــدا »

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:21  توسط شهلا فدایی | 

هوالخبير

قواعد درس دوم

فعل مجرد و مزيد :

« تنبلي ، تنها پناهگاه انسانهاي بي اراده است »

فعل از نظر حروف اصلي يا ريشه ( صيغه ي مفرد مذکر ) به ثلاثي و رباعي تقسيم مي گردد .

منظور از ثلاثي اين است که ريشه ي فعل ما از سه حرف و رباعي از چهار حرف تشکيل شده است

مانند :     ثلاثي  ß  کتب                           رباعي ß  زلزل

 نکته : فعلهاي رباعي را در سالهاي آينده خواهيد خواند .

اما فعل ثلاثي خود به دودسته تقسيم مي گردد  : 1 ـ ثلاثي مجرد         2 ـ ثلاثي مزيد

ثلاثي مجرد  :اگر اولين صيغه ي فعل ماضي ( مفرد مذکر ) فقط از سه حرف تشکيل شده باشد آن را ثلاثي مجرد مي ناميم .

مانند :      جلس ـ‌ دخلتما  ( تما  ضمير است و ريشه ي فعل دخل است )

فعل ثلاثي مزيد : اگر به اولين صيغه ي فعل ماضي ( مفرد مذکر ) يک يا دو يا سه حرف زائد اضافه شود آن را ثلاثي مزيد مي ناميم .

مانند :   کرم  ( ريشه ي فعل کرم + يک حرف زائد  (تکرار  حرف ر ) (ک ر رم )

نکته : تکرار حرف را با   ّ نشان مي دهيم . 

نکته  ß  براي به دست آوردن حرف اصلي فعل ثلاثي مزيد ،ريشه ي فعل را بر اساس وزن فعل پيدا مي کنيم .

مانند :  اجتهد تما  ß تما که ضمير است             اجــتــهــد حروف اصلي آن جهد مي باشد

                                                              افـــتــعـــل

و حروف زائد آن دو حرف ( الف ـ ت ) هستند .

پس فعل اجتهد را با (   2 +   3   ) نشان مي دهيم .

                حرف زائد الف ـ ت +   ريشه جهد

هر شخصي يا شئي نامي دارد و با آن شناخته مي شود.      مثلا : کتاب عربي ـ آموزش وپروش پيربکران ـ پل آب نيل

پس فعلهاي ثلاثي مزيد را هم با نام خودشان مي شناسيم به نام آنها باب گفته مي شود .

 

نکته : پس از اين به بعد باب را براي فعلهاي ثلاثي مزيد استفاده مي کنيم .

فعلهاي ثلاثي مزيد جمعا به هشت باب تقسيم مي شودند . ( قبلا گفتيم اگر به حروف اصلي ( ثلاثي مجرد ) ، يک ، دو يا سه  حرف زائد اضافه شود آن فعل را ثلاثي مزيد مي ناميم . )

 

فعلهاي ثلاثي مزيد که داراي يک حرف زائد هستند   ß    1  +  3 

                           سه باب مي باشد           حرف زائد + ثلاثي مجرد

1) باب افعال     ß    اينگونه صرف مي شود

حرف زائد +ريشه  ماضي             مضارع          امر          مصدر         حرف زائد 

           1+3        افعل              يفعل           افعل          افعال              الف

            مانند :     اکرم             يکرم           اکرم      اکرام              الف

نکته : مصدر همان باب است .

نکته : براي يافتن حرف زائد به صيغه ي اول ماضي فعل ( مفرد مذکر ) مراجعه مي کنيم .          اکـــرم

                                                        افــعــل         ßالف زائد

نکته : مصدرها يا سماعي هستند ( حفظ کردني و  شنيدني )‌يا قياسي (  ياد گرفتني)

تمام مصادر ثلاثي مجرد سماعي هستند يعني وزن مشخصي ندارند وما از فرهنگ لغت آنها را مي بينيم .

اما مصادر ثلاثي مزيد داراي وزن معيني هستند .  مانند :‌ اکرام          ß افعال

نکته : در قواعد درس اول گفتيم براي ساختن فعل امر حرف مضارع را حذف کرده چنانچه  حرف بعد آن ساکن بود يک همزه با حرکت کسره يا ضمه مي آوريم.

نکته مربوط به باب افعال : اکنون مي آموزيم که همزه ي فعل امر در باب افعال ، هميشه مفتوح است .                                                        تکرم   ß اکرم 

 

نکته : دومين باب فعل ثلاثي مزيد( با يک حرف زائد  ) ß باب تفعيل


 

2 ) باب تفعيل :

ماضي            مضارع        امر          مصدر         حرف زائد 

           1+3      فعل           يفعل          فعل           تفعيل    ( تشديد يا تکرار عين )

            مانند :  علم             يعلم         علم          تعليم     ( تشديد يا تکرار عين)

 

3 ) باب مفاعله :

ماضي          مضارع          امر          مصدر         حرف زائد 

           1+3      فاعل           يفاعل             فاعل         مفاعله              الف

            مانند :     جاهد       يجاهد          جاهد        مجاهده             الف     

 نکته : باب مفاعله ß دومصدر دارد : ­1 ـ بروزن مفاعله ß مجاهده

                                                        2 ـ بروزن فعال ß   جهاد 

 نکته مربوط به کارگاه ترجمه درس دوم : فعل متعدي ، فعلي است که علاوه بر فاعل به مفعول نيز نياز دارد .

نکته :  مفعول کلمه اي بود که در ترجمه ي فارسي پس از آن « را » مي آمد .

حال مي گوييم اگر فعلي به باب افعال يا تفعيل برود به صورت متعدي ترجمه مي شود يعني به مفعول نياز دارد .

مانند :       ارســل        رجـــل    ولــده  الي المدينه     ß   مرد فرزندش را به شهر فرستاد

         فعل ماضي باب افعال متعدي    فاعل            مفعول

مترادف                                                متضاد                       

الجزيل = الکثير                        قريب # بعيد                        جمع ß السنين

حبيب = خليل = صديق              قليل # کثير                   مفرد ß سنه

حسنا = جيدا                          اليل # النهار

الطريق = السبيل = النهج          ذات ليله # ذات يوم

النبي = الرسول

قلقا = حزينا

                                                         

«ادب خرج ندارد اما هر چيزي را خريداري مي کند پس سخن کم گوي تا محبوب شوي»

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:21  توسط شهلا فدایی | 

 

هوالحي

قواعد درس سوم :

فعل مزيد   :

 

« داني که چرا خدا تو را داده دو دست    من معتقدم که بهـرآن سـري هست

  با يک دست  به کــار خويشتن پردازي     با دست دگرزديگران گيري دست »

                                                                                                              

در قواعد درس دوم در مورد 3 باب از فعلهاي مزيد  با يک حرف زائد صحبت کرديم  
   ( باب افعال ـ تفعيل ـ مفاعله )

اکنون فعلهاي مزيد با دو حرف زائد :

فعلهاي ثلاثي مزيد که داراي دو حرف زائد هستند پنج باب مي باشند

 ( حرف زائد)2 + 3 ( ثلاثي مجرد)

4 ) باب تفعل  ß  اينگونه صرف مي شود

ماضي       مضارع       امر      مصدر       حرف زائد 

           2+3      تفعل       يتفعل    تفعل         تفعل         تـ  ( تکرارعين الفعل يا دومين حرف اصلي

            مانند :   تعلم                يتعلم           تعلم  تعلم                تـ 

5 ) باب تفاعل :

ماضي            مضارع          امر          مصدر         حرف زائد 

           2+3      تفاعل             يتفاعل          تفاعل      تفاعل            ت ـ الف

            مانند :  تکاتب           يتکاتب          تکاتب     تکاتب             ت ـ الف

6 ) باب افتعال :

ماضي            مضارع          امر          مصدر         حرف زائد 

           2+3      افتعل             يفتعل           افتعل       افتعال              الف ـ ت

            مانند :   احترم           يحترم           احترام         احترام             الف ـ ت


 

7 ) باب انفعال :

 

ماضي            مضارع          امر          مصدر         حرف زائد 

           2+3      انفعل             ينفعل           انفعل       انفعال              الف ـ ن

            مانند :   انقلب           ينقلب           انقلب   انقلاب            الف ـ ن

نکته : از فعلهاي ثلاثي مزيد که داراي 3 حرف زائد مي باشد فقط يک باب است و آن :

8 ) باب استفعال :

ماضي            مضارع          امر             مصدر                 حرف زائد 

           3+3      استفعل        يستفعل           استفعل        استفعال              الف ـ س ـ ت

            مانند : استخرج        يستخرج          استخرج       استخراج            الف ـ س ـ ت

مترادف :                              متضاد :

انيقه = بديع                           رخيص # باهظا     

مسکين = فقير                                مسرور # محزون

تامل = تفکر = تاني                  بشير # نذير

الاسوه = المثالي                      سيئات # حسنات

                                                الصغير # الکبير

                                                انقلب الي # اقبل

                                                تکاسل # اجتهد

جمع ß  الاحذيه ـ الصحف

مفرد  ß  حذاء ـ  الصحيفه

 

« گذشت و مهرباني اي عزيزم از درخت آموز

که حتي سايه از هيزم شکن هم وا1 نمي گيرد »

 

1 ß  وا نمي گيرد : دريغ نمي
+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:21  توسط شهلا فدایی | 

 

هوالقادر

 

قواعد درس چهارم    

مبحث جامد ومشتق :

 

« کسي نيک بيند به هر دو سراي1      

که نيکي رساند به خلق خداي»

                                                                1ß سراي: دنيا و آخرت

اگر به جدول تجزيه و ترکيب ( الاعراب و التحليل الصرفي) در صفحات 27 و 28 جزوه دقت کنيد در تقسيم اسم مواردي ( تحت عنوان جامد ومشتق) را مي بيند.

قواعد درس 5و4 مربوط به مبحث جامد و مشتق است و هر دو درس مکمل يکديگرند.

بحث جامد و مشتق مخصوص به اسم مي باشد نه فعل و نه حرف.

اسم جامد : اسمي است که از ريشه فعل ساخته نمي شود به عبارت بهتر از کلمه ديگري گرفته نشده .

مانند : رجل ـ ارض ـ شمس ـ جبل

اسم مشتق: اسمي است که از ريشه ي فعل ساخته مي شود به عبارت بهتر از کلمه ديگري گرفته شده مانند :

مشتق :

شير: ماست ـ دوغ ـ پنير ـ کشک ـ کره ـ ß  (مشتق)  گرفته شده از شير

نفت: پاک کن ـخود کارـ کيف ـ جامدادي ـ پلاستيک ـ  .......  ßمشتق ( گرفته شده از نفت)

کتب : کاتب ـ مکتوب ـ مکتب

اگر يادتان باشد در دو درس قبل ( مبحث مجرد ومزيد) ياد گرفتيم که مجرد به چيزي گفته مي شود که اولين صيغه ماضي فعل آن از سه حرف اصلي تشکيل شده باشد

مانند:  قتل يا يقتلون و .... شهد و مشهود .....

و ثلاثي مزيد فعلي است که به اولين صيغه ماضي آن ( سه حرف اصلي آن) يک ـ دو يا سه حرف اضافه مي گردد

 

 

 مانند : اجتهد ( الف ـ ت)  (جهد)                    احسن ( حسن ريشه )  ( الف )

                حروف زائد        ريشه                                                                    زائد

 

به طورکلي مشتقات 8 دسته هستند که ما در کتاب سال اول فقط با 7 دسته آن را آشنا
مي شويم.

نکته : اگر اسمي شامل 8 دسته مشتق نباشد پس نتيجه مي گيريم که جامد است .

اولين دسته مشتقات ß اسم فاعل

حال مي گوييم براي ساخت مشتق اسم فاعل مي توانيم آنرا هم از فعل مجرد بسازيم هم مزيد :

طريقه ي ساخت اسم فاعل از ثلاثي مجرد بر وزن خود فاعل مي باشد

مانند :    کاتب ـ شاهد ـ قاتل ـ عالم

تمام اين مثالها بروزن فاعل مي باشند و از فعل هاي ثلاثي مجرد که حروف اصلي آن به ترتيب کتب ـ شهد ـ قتل ـ علم مي باشند.

طريقه ي ساخت اسم فاعل از ثلاثي مزيد ( فعلي که داراي مضارع وباب باشد) مزيد به اين طريق است که:

 1ـ به مضارع بابمان مراجعه مي کنيم. ( فعل که داراي مضارع و باب باشد)

2 - حرف مضارع را حذف مي کنيم .

 نکتهß  حروف مضارع چهار حرف

ا  تـ  يـ  ن  ( تينا ) ) است که بر سر فعل ماضي  مي آيد

اذهب  ß فعل مضارع متکلم وحده صيغه 13(انا)

تذهبون ß فعل مضارع جمع مذکر مخاطب صيغه 9 ( انتم)

يذهب ß فعل مضارع مفرد مذکر غائب صيغه (هو) 

  نذهبß فعل مضارع متکلم مع الغير صيغه 14(نحن

3 - به جاي حرف مضارع ميم مضموم ( مـ ) مي گذاريم.

4 - براي مشتق اسم فاعل (از ثلاثي مزيد) حرکت حرف يکي به آخر را ( به عبارت ديگر حرف عين الفعل يا دومين حرف اصلي را ) کسره مي دهيم .

     

 

 نکته:        فعل ß فاء الفعل حرف اول  ، عين الفعل حرف دوم  ، لام الفعل حرف سوم

مانند:

اسم فاعل اکرم ( باب افعال)

مضارع   يکرم ß  مکرم

اسم فاعل تقدم ( باب تفعل)

مضارع يتقدم ß متقدم

نکته : در زبان عربي چهار صيغه ( هو- هي- انت- انت) را اينگونه مي ناميم .

للغائب        للغائبه       للمخاطب     للمخاطبه

   هو            هي           انت           انت

دومين دسته  ي مشتقات اسم مفعول است

طريقه ي ساخت اسم مفعول از ثلاثي مجرد:

بروزن خود مفعول مي باشد .

(مجرد)کتب  ß (اسم مفعول ) مکتوب                شهد ß  مشهود

طريقه ي ساخت اسم مفعول از ثلاثي مزيد:

تمامي مراحل ساخت آن مانند اسم فاعل از مزيد است فقط حرکت عين الفعل را فتحه مي دهيم .                 مزيد باب تفعيل

مانند :    علم ß  مضارع يفعل                   يعلم ß معلم

نکته : مربوط به کارگاه ترجمه ي ص 44 ß ترجمه ي فارسي اسم فاعل ( چه مجرد و چه مزيد ) (‌کننده يا نده) مي آوريم .

مانند :                  ناصر  ß ياري کننده ـ ياري دهنده

و در ترجمه ي فارسي اسم مفعول ( مجرد و مزيد ) ( شده يا واقع شده ) مي آوريم .

مانند :                  محترم ß  مورد احترام واقع شدن ـ احترام شده

 

 

 

 

 

عزيزانم

اکنون براي رفع خستگي تان شعري را که مربوط به مبحث جامد و دو نوع از مشتقات ( اسم فاعل و اسم مفعول از مجرد و از مزيد ) مي باشد را مرور مي کنيد.

شعر جامد و مشتق

اول هر کار بانام خدا                               بعد از آن عقد  سلامي بر شما

بادها را خوانده امروز آمديم                        همنشين جامد و مشتق شديم

چيست مشتق، آن که جامدهست چيست            هر که نيکو نشنودباهوش نيست

چونکه در اطراف عالم بنگري                     مي توان هم جامد و مشتق بديد

جامد آن باشد که همچون آسمان                    خلق بنموده خداي مهربان

کوه و جنگل ، ابر و باران ، بحر1 و بر2         رعد و برق و روز وشب شام وسحر

هرچه را دست بشر ايجاد کرد                     نيست اينسان3 چون کتاب و بازگرد

واژه اي کز ريشه اي مشتق شده                   نام آن اندرعرب مشتق شده

هست مشتق هشت قسم اي نيک مرد               از دو نوعش گفتگو خواهيم کرد

بشنويم اين نکته ي مقبول4 را                      اسمهاي فاعل و مفعول را

از ثلاثي هم مجرد هم مزيد                         فاعل و مفعول مي آيد پديد

در مجرد چون بسازيم اين دو را                   وزن آن معلوم مي گردد تو را

وزن فاعل را زفاعل کن طلب                     وزن مفعول است آن يک را سبب

خالق و مخلوق آرم در مثال                        ظالم و مظلوم هم ديگرمثال

اين دو اما در ثلاثي و مزيد                        از طريق ديگري آيد پديد

حرف اول در مضارع ميم کن                     ضمه اي زيبا بر آن ترسيم کن

گرشود ما قبل آخر کسره دار                       اسم فاعل پيش تو گيرد قرار

چون کنيم ما قبل آخر فتحه دار                     اسم مفعول است ديگرختم کار

اسم فاعل چون معلم  ـ منتظر                      هست مفعولش معلم ـ منتظر

1 ß بحر : دريا

2 ß بر :خشکي

3  Ñ نيست اينسان : يعني جامد نيست بلکه مشتق است

4 Ñ مقبول : پسنديده

 

 

 

کلمات مترادف                                 کلمات متضاد       

                                      مبشر # منذر

المحروم = المستضعف                      جاء # زهق

المظلوم = المنصور                           المومن # الکافر

الطريق = السبيل                     الجاهل # العالم      

المساکين = الفقراء                          الشرور # المعامي   

المتفضل= الکريم                     المظلوم # الظالم

المعروف # المنکر

                                         الشر # الخير

 

جمع ßالجيال ـ الشرورـ المعاصي  

  مفرد ß جيل ـ     الشر ـ  معصيه

 

«گريد و سوزد وافروزد و نابود شود            هر که چون شمع بخنددبه شب تار کسي»

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:20  توسط شهلا فدایی | 

هوالقدوس

قواعد درس پنجم

ادامه مشتقات :

« سر بلندي گرتو خواهي با همه يکرنگ باش  

قالي ازصدرنگ بودن زير پا افتاده است »

 

سومين و چهارمين مشتقات اسم زمان و اسم مکان مي باشد همانگونه که از اسمشان مشخص است زمان يا مکان وقوع فعل را نشان مي دهد .

در اسم زمان و مکان دو وزن ( مفعل ـ مفعل ) براي هر دو اسم يکسان است يعني نمي توان بگوييم که اسم زمان حتما بروزن مفعل و اسم مکان فقط فقط بر وزن مفعل مي آيد بلکه ما با کمک معناي کلمه است که زمان يا مکان بودن آن را معين مي کنيم .

مانند :  مطبخ ( آشپزخانه ) مکان  ( مفعل )       مسجد  مکان  ( مفعل )   مغرب زمان ( مفعل )

پنجمين دسته مشتقات صفت مشبهه است   ß صفتي است که دوام و پايداري وثابت بودن ( دائمي ) بودن يک صفت يا حالت را مشخص مي کند .

چهار وزن  آن را در اين کتاب مي آموزيم  :

1 ـ فعيل ß قديم ـ کريم ـ عظيم ـ شريف

2 ـ فعل ß خشن

3 ـ فعلß سهل

4 ـ فعلان  ß عطشان ـ جوعان ـ غضبان ( خشمگين )

ششمين مشتقات اسم مبالغه مي باشد  ß  صفتي است که غلو  وزياده روي را بيان مي کند به عبارت ديگر کثرت (زيادي) صفتي را مي سازد.

در سال اول با دو وزن آن آشنا مي شويد : فعال ß رزاق ـ حيان( بسيار ترسو) ـ
جبار ( بسيارستمگر) ـ  غفار ( بسيار آمرزنده)

                                      فعاله ß علامه ( بسيار دانشمند )

نکته : براي حفظ دو ورن اسم مبالغه تشديد را به خاطر داشته باشيد

نججار ß نجار

نکته :  در ترجمه ي فارسي اسم مبالغه کلمه ي ( بسيار ) را مي آوريم

 

اکنون شعر مربوط به ( مشتقات دو ) را که توسط دوستتان خانم مرضيه السادات چاووشيان
( دانش آموز کلاس اول مدرسه ي پروين اعتصامي طاد در سال 87 – 86 ) سروده شده را مرور کنيد .

 

 به نام مهربان کردگار                              خداوند روزي ده و دادار

بگويم من چودرسي تو بده گوش                   مکن بازي نکن اين را فراموش

بگويم هر زمين و هر مکاني                       يه مفعل يا به مفعل کن نگاهي

چو باشد مشتق تو اسم مفعل                        مثالش باشدت مشرق و مغرب

اگر گيري تو مشتق را به مفعل                    مثالي مي زنم من همچون مکتب

کنون گرما رسيم بروزن فعال                      مثالش را زنيم علام وسجاد

اميدم باشد اينک همکلاسي                         به خوبي درس بگرفته باشي


 

اسم تفضيل که بر برتري صفتي شييء يا فردي دلالت مي کند .

بردو ورن مي آيد :      افعل ( مذکر ) اصغر آقا ( کوچکتر ) اکبر ـ احسن

                                  فعلي ( مونث ) صغري خانم ( کوچکتر ) کبري ( فعلي ) حسني

نکته :  در ترجمه ي فارسي اسم تفضيل تر يا ترين مي آيد.        کوچکتر ـ کوچکترين

حالا براي تشخيص اين دو معني از يکديگر به اين نکته توجه کنيد که :

نکته :  اگر بعد از اسم تفصيل ( افعل تفصيل ) حرف ( من ) بيايد در ترجمه ي فارسي آن صفت تفصيلي معني مي شود يعني به آخر ترجمه ي فارسي آن (تر ) اضافه مي گردد .

                     احمد اکبر من مريم ß احمد بزرگتر از مريم است.

اما اگر بعد از افعل تفصيل حرف من نيايد در ترجمه ي فارسي آن صفت عالي معني مي شود يعني به آخر ترجمه ي فارسي آن ( ترين ) اضافه مي گردد .

مريم کبري الطالبات ß مريم بزرگترين دانشجويان است .

افعل ، فعلي + من + اسم ß ترجمه فارسي صفت تفصيلي ( تر )

افعل ، فعلي + اسم ß  ترجمه  فارسي عالي ( ترين)

 


 

 

مترادف                                                 متضاد       

الشديد = الکثير                       ارخص # باهظ                 

الشاب = الفتي                        الشديد # القليل                   

ذکي = علامه                                      مغرب # مشرق

الخليل = الصديق                       البر # السوء

الشفيق = الرحيم                        ضحک # بکي

الناصح = الواعظ                      اکبر # اصغر

عرف = علم بـ                        بشير # نذير

الطلعه = الوجه =التقويم            الناقص # الکامل

الاولي = الاهل 

احسن = انفع                       الصغير # الکبير

 

جمع ß النبات ـ الدقايق  ـالبسه ـ اوراق - المشاهد ـ اللاحقوق ـ الشباب ـ السوابق ـ الرغباب

مفرد ß بنت ـ دقيقه ـ  لباس ـ ورق -       مشهد ـ       لاحق    ـ  شاب  ـ    سابق   ـ  الرغبه

 

               

« دنيا و آنچه در اوست ، مخلوق خداست            با صورت نيک حق ،‌جهان را آراست

 هرچــيـز نشــانــه اي و وجــهي دارد             زين روي نماز،چهره ي دين شماست »

 

 


 

نکته مربوط ص 53 کتاب اول

الاعراب و التحليل صرفي:

 الاعراب يا نقش يا ترکيب يا بررسي  نحوي :

الاعراب يعني بررسي نقش کلمه در جمله به طور کلي :

الاعراب همان ترکيب است يعني ما با توجه به جمله اسميه يا فعليه نقش کلمات را در جمله معين کنيم .

در الاعراب ما بايد به يکي از اين موارد اشاره کنيم :

1 ـ  فعل 2ـ فاعل و مرفوع 3ـ  مفعول و منصوب  4 ـ  مجرور به حرف جر 5 ـ مبتدا و مرفوع 6 ـ خبرو مرفوع

مانند:

المومن          يقول             الحق           في       الحياه ( مومن در زندگي حق را مي گويد.)

            مبتداومرفوع     فعل وفاعل هومستتر  مفعول و منصوب   حرف جر  مجرور   

                        خبر جمله فعليه                               جارومجرور

« مرا شفاعت اين چندتن بسنده بود

                                                 که روز حشر به اين چندتن رسانم تن

بهين1 خلق و برادرش و دخترودو پسر

                                         محمد و علي و فاطمه و حسن و حسين »

 

اß بهين: بهترين


 

التحليل الصرفي يا تجزيه يا بررسي صرفي :

التحليل الصرفي يعني بررسي خود کلمه جزء به جزء (به طور مفصل) ـ نام ديگر التحليل الصرفي همان تجزيه است .

زينب متولد اصفهان شماره شناسنامه …… تاريخ تولد ……. فرزند …… کد ملي…… دانش آموز اول دبيرستان پروين اعتصامي طا در رتبه ي اول کشوري را در رشته ي رباتيک بدست آورد .

در  جمله ي بالا در واقع شخص زينب را جزء به جزء و مفصل معرفي کرديم . اين را تجزيه مي گويند ( التحليل الصرفي)

قبلا خوانديم که کلمه در زبان عربي به سه دسته تقسيم ميگردد.

1 ـ فعل       2ـ اسم         3ـ حرف

 

درتجربه ي فعل به موارد زير اشاره مي کنيم .

التحليل الصرفي

تجزيه ي فعل :فعـــــــمفـــــمذ     غـــا  ثــــلا     مع  صحــــلا    مع

                        زمان فعل     تعداد    جنس     غائب       ثلاثي مجرد            لازم  معرب

ماضي مضارع ا مر   مفرد    مذکر    مخاطب   ثلاثي مزيد            متعدي  مبني

قواعد درس 1               مثني      مونث    متکلم      قواعد درس                قواعد  قواعد

                      جمع                     3 ، 2                 درس  درس

                                                                                        9      8                       

نکته : مواردي که زير آنها خط کشيده شده دا در سالهاي بعد خواهيد خواند .

بسيار مهم : در تجزيه ي فعل به جاي خانه ي 4 ، 3 ، 2 از جدول بالا مي توان للغائب را براي ( مفرد مذکر غائب ) ـ للغائبه را براي ( مفرد مونث مخاطب ) نوشت .

تجزيه يذهب :فعــــــــمفــــمذ     غا      ثلا         مع    صحـــــلا     مع

                          فعل مضارع   مفرد   مذکر  غائب   ثلاثي مجرد                   لازم معرب

 

 


 

تجزيه ي اسم :

        اســـــــــــمفـــــمذ        جا     نک     مع     صحـــمن       مت

اسم و          تعداد      جنس   جامد               معرب

اقسام آن       مفرد      مذکر           مشتق               مبني

                        مثني       مونث   قواعد             قواعد

جمع                     درس        درس

                5   و 4               8

اسـ : ـ اسم ضمير ( قواعد درس 6 ) موصول استفهام ( قواعد درس 7 ) مصدر ( قواعد درس)

نکته : تمام مصدرها ( جزء قواعد درس 3 و2 ) اسم هستند .

مثال:  تجزيه ي العاقل               اســـــمفــــــمـــــذ      جــــا     نک     مــــع صحمن مت

                                        اسـ     مفرد   مذکر   مشتق

اسم فاعل         معرب

تجزيه حرف :                حر            عا        مب

حرف و اقسام               مبني علي

                        جر نفي نهي                 فتحه ، ضمه، کسره ، سکون     

تجزيه ي من :                حر               مب

                                        حرف جر     مبني علي 

                                                        السکون

                                                        قواعد درس 8       

نکته بسيار مهم :  يکي از سئوالات امتحان درس عربي سوال مربوط به صفحه ي تجزيه و ترکيب است که 2 نمره بارم دارد

« تو که آهسته مي خواني قنوت گريه هايت را

ميان ربناي سبز دستانت دعايم کن

کــه محــتـاج دعـاي جــمــله يــارانــم »

سخن آخر :

« فرزند هنر باش ، نه فرزند پدر

فرزند هنر ، زنده کند ، ياد پدر
+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:20  توسط شهلا فدایی | 

هوالعزيز

 قواعد درس 7

موصول :

« در اين دنياي بي حاصل           چرا مغـرور مـي گردي

   سليمان گر شـوي آخـر            نصيب1 مور2 مي گردي »

1 ـ نصيب : دچار

2 ـ مـور : مـورچه

مي دانيم که طبقه ي اول و دوم منزل توسط پله به يکديگر وصل مي شود پله ها مانند پلي اين دو قسمت را به يکديگر وصل مي کنند .

در زبان عربي کلمه هايي هستند که مانند پل اجزاي جمله را به يکديگر وصل مي کنند .

اين کلمه ها را در زبان عربي موصول مي ناميم .

موصول به دو دسته تقسيم مي شود :

1 ـ موصول عام ( مشترک ) : اسمي است که براي همه اشخاص ( مفرد ، مثني ،جمع، مذکر ، مونث ،) يکسان به کار برده مي شود.

الف : مَـنْ ß  کسي که ـ کسانيکه ـ ‌( براي موجودات زنده به کار مي رود )

 ب : مــا   ß    چيزي که ـ چيزهايي که ـ ( براي اشياء به کار برده مي شود )  

2 ـ موصول خاص : اسمي که براي هر کدام از مفرد ، مثني ، جمع  ، مذکر ، مونث صيغه اي

معين و خاصي مي آيد . موصولهاي خاص عبارتند از : جدول ص 76

مثالهاي صفحه ي 76 بسيار مهم

                                مفرد           مونث

 

        مفرد                   الذي           التي

 

        مثني                   ــــــــــــ             ــــــــــ

        جمع                   الذين           اللاتي

 

 

 

نکته : موصولهاي مثني را در سالهاي بعد مي خوانيد .

 

 

نکته : اگر موصول خاص در ابتداي جمله بيايد به معني ( کسي که ) مي آيد .

 

و اگر موصول خاص در وسط جمله بيايد معني ( که ) مي دهد . به عبارت ديگر اگر موصول بعد از اسم داراي  ال بيايد معني ( که ) مي دهد .

ال +اسم + موصول

                که

مانند علي اَخَذَ القلم الذي علي المنضدة ِ .

علي قلمي که بر ميز است را بر داشت .

در  ترجمه ي ما ( موصول عام  ) بايد دقت کرد

ما  ß   حرف نفي     ß     ما ذَ هَبَ  ß     نرفت

ما  ß   حرف استفهام ( پرسشي )   ß   ما ذلک  ؟   ß  آن چيست ؟

ما ß    موصول عام   ß     اَنْفِقْ بما عندکَ   ß    انفاق کن چيزي که نزد توست

کلمات متضاد درس 7                        مترادف                        جمع  ß   الفقراء

فقرا ء # اغنياء                               امن = را حة                  مفرد   ß   فقير

خير # شر                            ارسل = بعث

يامر # يمنع                           يکنز =  ينفق انفاق مي کند  ، مي اندوزد

 

« تا تواني کن حذر از يـار بــد              يار بد ، بَدْتَـرْ بُوَد از مار بــد

مـار بد تنها تورا بر جان زنــد              يار بد برجان و بر ايمان زنـد »

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:19  توسط شهلا فدایی | 

هوالرزاق

قواعد درس ششم

ضمير :

« اي دل بيا کمي بهتر شـويم                              يــا نــه ، کسي ديـــگر شويـم

 از همين امروز در وقت نـماز                             با خدا قدري صميمي تر شويم »

ضمير :  ضمير اسمي است  که جانشين اسم قبل از خود  مي شود و از تکرار آن اسم جلوگيري مي کند .            

        ذهب فاطمه و هي تضحک ( فاطمه رفت در حاليکه او مي خنديد )

ضيرها به دو دسته تقسيم مي شوند :

1 ) ضمير مستتر ( پنهان ) =  ضمائري هستند که با چشم آنها را نمي توانيم ببنيم در صورتيکه وجود دارد .مانند زرده ي تخم مرغ که وجود دارد اما با وجود پوسته ي تخم مرغ ما نمي توانيم زرده ي آن را ببينيم

   ضمير مستتر در کدام صيغه ي فعل ها وجود دارد؟ در دو صيغه ي فعل ماضي  

1 ـ در صيغه ي للغائب1 ( مفرد مذکر غائب )  مانند : ذهب ( ضمير مستتر هو ) اوپسر رفت

2 ـ در صيغه ي للغائبه4 ( مفرد مونث غائب )  مانند : ذهبت ( ضمير مستتر هي ) اودختررفت

در 5 صيغه ي فعل مضارع :

1 ـ در صيغه ي 1 للغائب مانند يذهب ( هو )

2 ـ در صيغه ي 4 للغائبه مانند تذهب ( هي )

3 ـ در صيغه ي 7 للمخاطب ( مفرد مذکر مخاطب ) مانند تذهب ( انت )

4 ـ‌ در صيغه ي13 متلکم وحده مانند اذهب ( انا )

5 ـ در صيغه ي14  متکلم مع الغير مانند نذهب ( نحن )

در1 صيغه ي فعل امر :

1 ـ در صيغه ي المخاطب       مانند اکتب (انت) تو بنويس

نکته بسيار مهم: ضمير به شرطي مي تواند مستتر باشد که بعد از فعل اسم ظاهري نباشد .    ذهب     علي

                                         فعل          فاعل اسم ظاهر

2 ـ ضمير بارز : ضميري است آشکار که ما آن را مي بينيم به صورت ضمير متصل به فعل چسبيده است .

 

 

نکته: اگر با دقت به فعل هاي جدول بالاي صفحه 64  در کتاب اول نگاه کنيم فعل هايي که با يک رنگ نوشته شده ضمير مستتر دارند و آن حروف رنگي که به فعلها چسبيده همگي ضمائر بارز يا آشکار هستند .

مانند:       کتبــت

           ضمير بارز

ضمير بارز خود به دو دسته تقسيم مي شود:

الف) ضمير بارز منفصل(جدا) اين ضماير به چيزي نمي چسبد .

خود به دو دسته تقسيم مي شود

 1- ضمير بارز منفصل مرفوعي : در جمله فقط نقش مبتدا را دارند و چون مبتذا هميشه مرفوع است و آن را مرفوعي مي ناميم .

مانند :  انت    تکتب

       مبتدا ضمير بارز منفصل مرفوعي

طبق جدول 62 مانند   هو ـ  هما ـ  هم  ـ  هي  ـ  هما ـ  هن                       انا

                               انت ـ انتما ـ  انتم ـ  انت ـ  انتما ـ   انتن                       نحن

2 - ضمائر بارز منفصل منصوبي :که اين ضمائر در جمله فقط نقش مفعول را دارند و منصوب هستند.  

 اياک   نعبد           تنها تورا عبادت مي کنم

ضمير بارز منفصل منصوبي

و عبارتند از:  ايا + ضمير متصل ايا ه ( طبق جدول  صفحه 63   کتاب اول )
نکته: از اين به بعد هر کجا ( ايا+ضمير متصل) را ديديم بلافاصله آن را ضمير منفصل منصوبي مي ناميم چون هميشه نقش مفعولي را مي گيرد

ب) ضمير بارز متصل به سه صورت زير مي آيد :

حرف+ ضمير بارز متصل               عليه

اسم + ضمير بارز متصل                کتابک

فعل + ضمير بارز متصل                ذهبوا    رايتک

 

 

ضماير بارز متصل ß    طبق جدول ص 66 کتاب

نکته : اگر بعد از فعل بخواهيم ضمير متصل متکلم وحده(ي) بياوريم بين فعل و ضمير حرف( نون) مي آوريم و آن را نون وقايه مي ناميم که انشاءا...  سالها ي بد علت نامگذاري آن را خواهيد دانست .   مانند :                 ضربـنـي  

مرا زد

حال براي سهولت در يادگيري خلاصه مطلب ضمير را به صورت جدول مي آوريم .

ضمير:

1ـ  ضمير مستتر

2 ـ ضمير بارز  :1   ـ ضمير منفصل : الف :مرفوعي ß  هو........  

                                                      ب : منصوبيß  اياک

                      2 ـ ضمير متصل : الف : مرفوعيß ذهبوا

                                                  ب :  منصوبيßرايتک

                                                   ج : مجروريß قلمه ـ عليه

نکته : مربوط به کارگاه ترجمه ص 99

هر ضميري بايد مرجع ضمير داشته باشد . مرجع ضمير اسمي است که قبل از ضمير مي آيد و ضمير به آن اسم قبل از خود بر مي گردد

ضمير از نظر عدد و جنس بايد با مرجع ضمير خود مطابقت داشته باشد .

ذهب   علي    الي المکتبه   و   هو   اخذ کتابا

 مرجع ضمير مفرد مذکر         ضمير مفرد مذکر

کلمات مترادف

عظيمه = کثيره                                    متضاد            

اعزاز = اکرام = التکريم                 کثير# قليل             جمع ß القطع ـ المرضي ـ النواحي

طلب = حاجت                    نصر # خذل      مفرد ß   قطعه ـ    مريض ـ ناحيه

اتمم = اکمل                     البرد # الحر

تضرع = جزع

« شاد آنکه طريقه اش خدايي باشد                      اورا ز ، ره خطا رهايي باشد

آن کارکه برتر است از هر عمــلي                         تقوا و عفاف و پارسايي باشد »

                             1ß ز
ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:19  توسط شهلا فدایی | 

هوالخالق

قواعد درس 8 

مبحث معرب و مبني :

« در زندگيت مانند زودپزباش ، ببين هرگاه جوش مي آيد ، آرام آرام براي خودش زمزمه مي کند . »

مبني : کلمه اي است در نقش هاي مختلف حرکت حرف آخرش ثابت است . به عبارت بهتر مبني هميشه يک شکل دارد .           مانند  هذا

هذا  تلميِذٌٌ                      رايتُ  هذا                     سَلَّمْتُ علي  هذا

مبتدا   خبر                       فعل و فاعل  مفعول                    حرف جر و مجرور

مبني ها عبارتند از :

1 ـ تمام حروف مبني هستند : مانند  مِنْ ، بـِ ، عَنْ ، فى ، ...

2 ـ تمام فعلهاي ماضي مبني هستند : مانند    ذَهَبَ ، ذَ هَبْنَ

3 ـ تمام فعلهاي امر مبني هستند : مانند   اُکتبْ

4 ـ فقط دو صيغه جمع مونث مضارع ( صيغه ي 12 و6 ) مبني هستند :  مانند يَذْهَبْنَ ،  تَذْهَبْنَ

5 ـ تمام ضماير ( منفصل و متصل ) مبني هستند : مانند  هُوَ ، کَ

6 ـ موصولات ( مفرد و جمع ) همگي مبني هستند : مانند  الذى ، اللاتي

7 ـ اسم هاي اشاره نيز در صيغه ي مفرد و جمع مبني هستند :  مانند  هذة ، اولئکَ

8 ـ اسمهاي استفهام نيز مبني مي باشند : مانند  کَيْفَ

نامگذاري کلمات مبني :

کلمات مبني را بر اساس حرکت حرف آخر آنها  اينگونه مي ناميم :  

(  فَعَلَ    

 لام الفعل (حرکت سومين حرف اصلي )

مبني علي الفتح َ   ß   هُوَ ،  اسم اشاره ـ کيفَ ،  استفهام ـ نصرَ ، فعل ماضي

مبني علي الضم ُ  ß   نَحنُ ضمير کتبوا ـ منذ

مبني علي الکسر ß ِ  بـِ  ، حرف جر ـ  هولاءِ ،اسم اشاره

مبني علي السکون ْ  ß مِنْ ، حرف جر ـ عن ، حرف جر  من : استفهام


 

نکته : کلمات مبني که به «الف » ـ « ياء » ختم مي شوند را مبني علي السکون مي ناميم .

مانند  ß     عَلي ـ اِلي ـ حتي ـ الذى ـ فى ـ التى

معرب :

معرب کلمه اي است که در نقش هاي مختلف حرکت حرف آخرشان تغيير مي کند . ( به عبارت بهتر به غير از 8 مورد مبني بقيه ي کلمات معرب هستند . )

مانند :         جاءَ معلمٌ      رايتُ معلماً    سلمتُ علي  معلمٍ

        فاعل مرفوع ُ         مفعول منصوبَ حرف جر مجرور ِ

نامگذاري کلمات معرب :

مرفوع  ßُ   الرجلُ ـ رجلٌ

منصوب ß َ  الصدقَ ـ صدقاً

مجرور ß ِ  التلميذِ ـ تلميذٍ

مجزوم ß ْ  لا تذهَبْ

نکته : مربوط به کارگاه ترجمه ص 89

در جمله ي فارسي فعل آخر جمله مي آوريم .              علي از کتابخانه کتابي را گرفت .

                                                                                   فعل  

حال آنکه در جمله عربي فعل در او ل جمله آورده مي شود .    اَخَذَ عليٌ مِنْ المکتبةِ کتاباً.

تنوين ً‌‌  ٌ  ٍ     مخصوص اسم است و اگر آخر اسمي تنوين بيايد در ترجمه ي فارسي آن
«‌ ي » مي آوريم  .                    کتابٌ  ß کتابي

کلمات متضاد                    کلمات مترادف                          جمعß   الجدود                 

بَرَزَ  # خَفي                       العارف = العالِم                           مفرد ß  جَدّ  

اليوم # الليل                      اِ لــــه = رب 

بنصح # يَسُبُّ                مشي = ذهب

العاقل # الجاهل                وعظ = نصح 


 

متضاد                                  مترادف

الصغير # الکبير                طريق  = سبيل ، نهج   

المات # الحي                 خالَفَ = رَفَضَ 

الفقير # الغني                   الشعار = لباس

 الافراط # التفريط

الدنيا # الآخرة

 

 

« از نـخـل برهـنه سايـه داري مَـطَـلَـبْ

 از مردم اين زمـانه يـاري مطـلب

عزت به قناعت است وخـواري به طــمع          

باعزت خودبسازوخواري مطـلب»

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:18  توسط شهلا فدایی | 

 

هوالسميع

قواعد درس 9

 جملات فعليه:

 

« فدايت اي گل زيباي هستي                        نمي دانم کجابي من نشستي

  قشنگيهاي فردايم تو هستي                       يگانه گنج دنيايم تو هستي »

 

جمله در زبان عربي به دو دسته تقسيم مي شود:

1 ـ   جمله فعليه                                    2- جمله اسميه ß  قواعد درس 10

جمله فعليه: جمله اي است که با فعل شروع مي شود . فعل به فاعل مرفوع نياز دارد .  ترکيب جمله فعليه = فعل + فاعل مرفوع

نکته: در زبان عربي فاعل هميشه بعد از فعل مي آيد.

نکته: فعل از نظر جنس ( مذکر و مؤنث) تابع فاعل بعد ازخود است

انواع فاعل: فاعل در زبان عربي به 3 دسته تقسيم مي شود.

1ـ فاعل اسم ظاهرß هر گاه بعد از فعل اسم مرفوعي را ببينيم در واقع آن اسم مرفوع فاعل کننده کار است  .                                         مانند  :  ذهب      علي

                                                   فعل مفرد مذکر     فاعل اسم ظاهر مرفوع مفرد مذکر

2 ـ فاعل ضمير بارز( آشکار)    ß       يد  خلـون في دين الله

                                        فعل    فاعل ضمير بارز (واو)

3ـ  فاعل ضمير مستتر (پنهان)      ß    نجحت  في  الامتحان    او(دختر)درامتحان موفق است

                                                           فعل فاعل ضمير مستترهي

 

نکته : هر گاه بعد از فعل اسم ظاهر مرفوعي (فاعل) نيامد نتيجه ميگيريم که فاعل آن ضمير مستتر است .

نکته بسيار مهم: قبلا در قواعد درس 6 (مبحث ضمائر) به طور کامل خوانديم که در چه
صيغه هايي از فعل ماضي ـ مضارع ـ امر فاعل ضمير مستتر است.

نکته: در عربي هر گاه فاعل اسم ظاهر باشد فعل در اول جمله به صورت مفرد مي آيد  مثالهاي بالاي صفحه ي 97  درکتاب مهم

 

فعل مفرد  +  فاعل اسم ظاهر مفرد   ß    نجح       المومن

                                            مفرد مذکر فاعل مفرد مذکر

فعل مفرد +  فاعل اسم ظاهر مثني   ß   نجحت   المومنتان    

                                        مفرد مونث    فاعل مفرد مونث

فعل مفرد + فاعل اسم ظاهر جمع   ß     نجح       المومنون                                                                                                مفرد مذکر    فاعل جمع مذکر

نکته :  درموارد بالا ، فعل و فاعل از نظر عدد ( مفرد ـ مثني ـ جمع ) ب يکديگر مطابقت ندارند اما از نظر جنس ( مذکر و مونث ) مطابقت دارند .

نکته : در مورد المومنون که فاعل اسم ظاهر مرفوع به واو است ( از مثال بالا )

توضيح زير را مرور کنيد .

اسم جمع مذکر  :    رفع ß ون

                                نصب ß ين

اسم مثني :           رفع ß ان

                                نصبß ين

جمع مونث : رفع ß ات

                                نصبß ات

نکته :  اگر اول جمله به جاي فعل ، اسم آمد  ß  آن اسم اول جمله مبتدا مي شود که بعد از آن کلمه اي مي آيد به عنوان خبر که از نظر عدد و جنس مبتدا و خبر از يکديگر تبعيت مي کند.

 ( مثا لهاي وسط ص 97  درکتاب مهم )

الــــمــــومنـــان                         نـــــــــــجحا

        مبتدا مرفوع به الف ( مثني )                         فعل فاعل ضمير بارز الف   خبر مثني مذکر

نکته : حال مي گوييم فعل يا لازم است يا متعدي :

فعل لازم : فعلي است که معناي جمله با فاعل مرفوع کامل مي شود

 مانند :                ذهبت     فاطمه              جمله کامل

                        فعل لازم  فاعل              

 

 

فعل متعدي : فعلي است که معناي جمله با فاعل کامل نمي شود و نياز به مفعول  منصوب دارد .             مانند :                 انزل      الله           القرآن .

                                     فعل متعدي     فاعل مرفوع  مفعول منصوب      

ترکيب جمله ي معلوم = فعل + فاعل + مفعول   

طريقه ي تشخيص مفعول :

1 ـ از طريق حرکت آن : مفعول هميشه منصوب است .

القرآن ـ کتابا

 

2 ـ از طريق معاني آن : که مفعول در جواب چه چيزرا و چه کس را مي آيد .

خداوند چه چيز را نازل کرد ؟    قرآن را

                                         مفعول       

حرف جر :

حروف جر حروفي هستند که هميشه اسم بعد از خود را مجرور مي کنند .

مانند : الي     المدرسه

                                                حرف جر  مجرور

                                                    جارو مجرور

حروف جر 17 عدد هستند که در بيت زير آمده :

باء و تاءو کاف و لام و واو و منذ و مذ و خلا

رب ، حاشا ، من ، عدا ، في ، عن ، الي ، حتي ، علي

نکته : به حرف جر و اسم بعد از آن  ß جارومجرور گفته مي شود.

مترادف                        متضاد

الباغيه = الطاغيه                     الحرن # السرور ، الفرح

وزع = قسم                   الکافر # المومن

الفرج = الظفر                        تم # نقص

عاد = رجع                   الصادق # الکاذب

اتي = جاء                     ينجح # يفشل

البصر = راي                 الظلم # الانوار

 

 

اسقط = القي                  الحسنه # السيئه

نعيم = الرخاء                 اکبر # اصغر

                                        بعيد# قريب

                                        علينا # لنا

                                        الظالم # المظلوم

                                        الظاهر # الخفي المستتر

                                        ذهب # عاد

                                        اي # لا

                                        بايع # تسلم           

                                        نار # نعيم

                                        اقترب # ابتعد

 

جمع ß    المظالم    ­ـ   ا لاخوان   ـ   الرووس  ـ  العطشي

مفرد ß   مظلمه  ـ   اخ   ـ     راس       ـ       عطشان

 

« بـا خـدا بـاش و پادشاهي کن             بي خدا باش و هر چه خواهي کن »

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:18  توسط شهلا فدایی | 

 

هوالرئوف

قواعد درس دهم

 جمله اسميه:

 

« گيرم پدر تو بود فاضل                  ازفضل پدر تورا چه حاصل »

 

جمله اسميه  = جمله اي که با اسم شروع ميشود و اسم اول جمله نقش مبتدا دارد و  مرفوع است .

مبتدا نياز به خبر دارد .

              ترکيب جمله ي اسميه = مبتدا  +  خبر            التلميذ ناجح

                                                           مبتدا   خبر

انواع خبر: مثالهاي بالا صفحه ي 113  کتاب بسيار مهم

1ـ خبر مفرد       2ـ خبر جمله فعليه          3ـ خبر جارومجرور

نکته: خبر مفرد خبري است که اسم هاي مثني وجمع را نيز در بر دارد اما شامل خبر جمله فعليه يا جارومجرور نمي شود .

نکته :خبر جارومجرور را شبه جمله نيز مي نامند.

انواع اعراب :

منظوراز اعراب گرفتن يا نگرفتن حرکت اصلي حرف اخر کلمه با توجه به نقش آن است .

مثلا  : فاعل مرفوع – مفعول منصوب مبتدا مرفوع و غيره .......

1- اعراب ظاهري اصلي  ß    هنگامي که حرکت اصلي حرف اخر کلمه را ببينم.

                                                     المومن          صبور .

             مبتدا مرفوع   خبر مرفوع ßبه اعراب ظاهري اصلي

2- اعراب محلي  ß  در درس هشتم درمورد مبني صحبت کرديم.

ومبني ها را در هشت دسته تقسيم کرديم . حال مي گويم اعراب تمام مبنيها را محلي است يعني ما با توجه به نقش کلمه حرکت اصلي را در حرف آخر کلمه نمي ببينم .

 مثال :        هو   ناجح   ß  خبر مرفوع به اعراب ظاهري اصلي

مبتدا محلا مرفوع چون ضمير مبني است و مبني ها اعراب محلي دارند

 

 

نکته : حال مي گوييم از اين بعد تمام جمله ها و شبه جمله ها اعرابشان محلي است .

 

مانند :                 المومن     يقول    الحق

                    مبتدا مرفوع  خبر جمله فعليه محلا مرفوع

 الايمان   في العمل

                 مبتدا مرفوع   خبر شبه جمله (جارومجرور) محلا مرفوع

نکته : علامت رفع ( يقول) به خاطر فعل مضارع بودنش است

نه به خاطر خبر بودن ( چون تمام فعلهاي مضارع مرفوع هستند )

درمورد کارگاه ترجمه 117

نکته : اگرجمله ي اسميه فعلي نداشت ( خبرآن فعل نبود ) براي ترجمه ي فارسي درآخر جمله اسميه فعل ربطي (است) مي آوريم .

نکته: خبر مفردي که مثني و جمع باشد در ترجمه ي فارسي مفرد ترجمه مي شوند .

متضاد:                                           مترادف:    

السليم≠ المريض                                الثمره = الفاکهه

الصعب ≠ السهل                                 الفوم = الثوم    

النجاح ≠ التکاسل                               الرائد = القائد

العجله≠  التاني                                   الشعب = الناس

رطب ≠ يابس                          البر = الحسنه

خشک  تر                                         الطري = البديع

 

جمع ß الجراثيم ـ  الفضائل ـ  الممرضات ـ المدن

مفرد ß جرثومه ـ فضيله ـ ممرضه ـ مدينه

 

 

«گفتم خدا ، مرادي بفرســت              طوفان زده ام راه نجاتي بفرست

فرمود که با زمزمه ي يا مهدي           نذر گل نرگس ، صلواتي بفرست»

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:17  توسط شهلا فدایی | 

 

فهرست منابع و ماخذ :

 

1-  کتاب عربي پايه اول  دبيرستان

2- عربي نوين ....................................................  رضا پرتوي زاده

3- يادگار ماندگاران .............................................. شادرخ ترقي

4- طرح هزار نکته  .............................................  شهلا فدايي ( برنده ي رتبه ي اول سال 81 – 80 استان    چهار محال و بختياري – امام قيس )

5- شعر مشتق1.................................................... جشنواره تدريس

6- شعر مشتق 2................................................... مرضيه السادات چاوشيان دانش آموزان اول مدرسه پروين اعتصامي طاد  ( سال 87-86)

7 – معلم نفس خويش باش........................................ مسعود باقريون محمدي

8 ـ فرهنگ عربي به فارسي ( لاروس )

9 ـ فرهنگ عربي به عربي( المعجم الوسيط )

10 ـ مبادي العربيه جلد 1

11 ـ نهج البلاغه

12 ـ نشريه علمي آموزشي تربيتي شماره دهم بهار 85 ( نامه  ابراهام  زهره نور

13 ـ شعر بيش از اينها فکر مي کردم خدا ...................... قيصر امين پور

14 ـ گفتگو با خدا ( دوره آموزش بدو استخدام زمستان 86 ). استادخانم صادقي

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:17  توسط شهلا فدایی | 

به نام او

 

« مشکل ترين قسمت هر کار، شروع آن و پر لذت ترين قسمت آن ،

آخرين قدمي است که براي انجام آن برداشته مي شود»

آموزش قواعد عربي متوسطه ( پايه دوم) همراه با 50 نکته

« بخوان و بياموز»

نويسنده وتنظيم کننده: شهلا فدايي

دبير عربي دبيرستان پروين اعتصامي طاد

اداره آموزش وپرورش  منطقه پير بکران

 

تابستان : 87

 

 

 

 

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:16  توسط شهلا فدایی | 

پيشگفتار

خدا را شاکرم که در ادامه ي کار گرد آوري قواعد عربي مقطع متوسطه پايه اول توانستم قواعد عربي مقطع متوسطه پايه دوم را نيز به صورت مجموعه اي جداگانه اي گرد آوري کنم .

اين جزوه مربوط به عربي پايه ي دوم رياضي و تجربي است بجز دوم ادبي

همچنين تمام رشته هاي پايه ي دوم و سوم فني حرفه اي و کار دانش است.

البته لازم به يادآوري است که براي فني حرفه اي و کاردانش پنج درس اول
( از درس 1تا5) به عنوان عربي 2/1 براي سال دوم و پنج درس آخر از درس
( 6تا10) به عنوان عربي 2/2 براي سال سوم کاربرد دارد .( لازم به ذکر است در اول و آخر هر درس شعر يا سخني آورده شده که دانش آموزان بايد استنباط خود را از آن در سر کلاس بيان کنند) .

اين را نوشتم يادگاري                   تا بماند روزگاري

گرنباشد روزگـــاري                     اين بمانديادگاري 

اميد است چراغ جواني تان هميشه پر فروغ باشد.

تابستان
+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:16  توسط شهلا فدایی | 

سپاسگزاري

 

« از سرکار خانم جواني تايپيست مجرب و حاذق گلبهار تکثير جهت همکاري در تايپ اين مجموعه

از برادر بزرگوار جناب آقاي حيدري جهت سعه ي صدرشان و همکاري بي شائبه با اينجانب در گلبهار تکثير »

 

شهلافدائي

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:16  توسط شهلا فدایی | 

فهرست مطالب:

 

شعر                                                                                   صفحه

درس اول معرفه و نکره.......................................................... 5

مترادف - متضاد - جمع و مفرد

سخن

الاعراب و التحليل الصرفي....................................................... 11

درس دوم علائم اعراب 1 ( اعراب فرعي حرفي).............................. 14

درس سوم علائم اعراب 2 ( اعراب فرعي حرکتي)............................ 18

درس چهارم اعراب محلي و تقديري............................................. 23

درس پنجم موصوف و صفت يا مضاف و مضاف اليه......................... 27

درس ششم اعراب فعل 1 ( فعل مضارع مرفوع و منصوب).................. 32

درس هفتم اعراب فعل 2 ( فعل مضارع مجزوم)............................... 37

درس هشتم معلوم و مجهول....................................................... 41

درس نهم افعال ناقصه............................................................ 44

درس دهم حروف مشبه بالفعل و لانفي جنس.................................... 47

گفتگو با خدا ...................................................................... 50

چه بسيار درسها که آموختم....................................................... 51

پيش از اينها فکر مي کردم خدا................................................... 52

گذرنامه سفر به آن دنيا............................................................ 54

نامه آبراهام ....................................................................... 55

چهل گناه زبان..................................................................... 56

فهرست منابع و ماخذ.............................................................. 57

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:16  توسط شهلا فدایی | 

 

هو العليم

قواعد درس اول

معرفه و نکره :

« غصه مي خوردم که کفش ندارم  يکي را ديدم که پا نداشت  »

در سالهاي گذشته خوانديد که کلمه در زبان عربي به سه دسته تقسيم مي شود.

1- اسم     2- فعل     3- حرف

اولين مبحث مربوط به کتاب دوم مبحثي است که فقط مختص به اسم است و آن مبحث معرفه و نکره مي باشد.

معرفه: اسم هايي است که بر شخص يا شي مشخصي دلالت کند (شناخته شده) مانند: مکه- اصفهان - کتاب عربي - فاطمه و...

اسمهاي معرفه را در زبان عربي مي توان در بيت زير معرفي کرد:

معارف شش بود : ذواللام، اشاره             علم، موصول، مضمر و اضافه

1- اولين دسته معارف معرفه به ذواللام مي باشد.

هر گاه ابتداي اسمي( ال) بيايد آن را معرفه به ال ( معرفه به ذواللام) مي ناميم: مانند الکتاب - العلم

    اسم معرفه به ال

2- دومين دسته از اسمهاي معرفه ، معرفه به اشاره مي باشد.

اسم اشاره اسمي معرفه است که به وسيله ي آن به اشخاص يا اشياء يا مکان اشاره
مي شود.

 

 

الف: اشاره به نزديک             مذکر            مونث

                                        مفرد هذا           هذه                                     

                               مثني هذان          هاتان  

                                     جمع هولاء         هولاء  

 

    

ب: اشاره به دور                 مذکر            مونث           

                                         مفرد ذلک        تلک

                                       مثني  -           ----   

                                      جمع اولئک    اولئک

 سومين دسته از اسمهاي معرفه ، معرفه به علم مي باشد.

منظور از اسم علم عربي ، همان اسم خاص در زبان فارسي است به عبارت ديگر نام مشخص يک جنس مانند : دماوند، علي

4- چهارمين دسته از اسمهاي معرفه اسمهاي موصول مي باشد.

موصول به دو دسته تقسيم مي شود: 1- موصول خاص        2- موصول عام (مشترک)

الف) موصول خاص اسم معرفه اي است که براي هر کدام از صيغه ي مفرد ، جمع ، مذکر، مونث صيغه اي معيني دارد.                                     

                  مذکر            مونث

                 مفرد الذي       التي

                جمع الذين       اللاتي

مانند: مريم التي رايتها ----- مفرد مونث

         احمد الذي رايته. ----- مفرد مذکر

ب) موصول عام ( مشترک) : اسم معرفه اي است که براي همه اشخاص يعني مفرد ، جمع، مذکر، مونث يکسان مي آيد.

و عبارتند از الف) من ( که براي اشخاص به کار برده مي شود به معناي آنکه - آنانکه)                                                          مانند :احترم من هو اصغر منک ----- احترام کن کسي را که از تو کوچکتر است.                                                           ب) ما ( براي غير انسان به کاربرده مي شود به معناي آنچه که - آن چيزهائيکه)

 مانند: انفق بما عندک في سبيل الله --- انفاق کن آنچه که نزديک توست را در راه خدا.

نکته : براي ياد آوري موصولات مي توانيد به خلاصه درس هفتم عربي پايه اول متوسط نوشته اينجانب مراجعه کنيد.

5- پنجمين دسته از معارف مضمرها مي باشد .

منظور از معرفه به مضمر همان ضمير است منفصل و متصل و چه مرفوعي چه منصوبي چه مجروري.

نکته : براي ياد آوري مبحث ضمير مي توانيد به درس ششم عربي پايه اول متوسطه در جزوه اي که براي کلاس اول توسط اينجانب تنظيم شده مراجعه کنيد .

6- آخرين دسته از معارف که بسيار مهم مي باشد معرفه به اضافه مي باشد.

طريقه تشخيص معرفه به اضافه به سه صورت است .

1ـ هر گاه دو اسم به دنبال يکديگر بيايند ( به عبارت ديگر هرگاه دو اسم به يکديگر اضافه گردد ) اولين اسم را معرفه به اضافه مي ناميم.

اســـــــــــم + ال + اسم + کسره                مانند       باب         الصف                          

          معرفه به اضافه                                   معرفه به اضافه      معرفه به ال               

2 ـ هرگاه بعد از اسم ضمير متصل بيايد آن اسم را معرفه به اضافه مي ناميم .

اســــــــــــــــم + ضمير متصل                  مانند    قــــــــــلمــــــــک

معرفه به اضافه                                        معرفه به اضافه

3 ـ اســــــــــم +  اسم + تنوين جر                        مانند  کـــــــــل يوم عاشورا

معرفه به اضافه                                      معرفه به اضافه   

هر گاه دو اسم به دنبال يکديگر بيايند اولين اسم را معرفه به اضافه مي ناميم.

مانند       باب         الصف 

          معرفه به اضافه    معرفه به ال

نکته :در معرفه به اضافه اسم اول را مضاف و اسم دوم را مضاف اليه مي ناميم. مضاف

( معرفه به اضافه) هيچگاه ال يا تنوين نمي گيرد.

نکره: به اسمهايي که بر شخص يا شي نا مشخص دلالت دارند اسم نکره مي گوييم
.( ناشناخته)

نکته : همه اسمها نکره هستند مگر اينکه جزء يکي از شش دسته معارف باشند. حال اسم نکره مي تواند تنوين بگيرد مانند معلم  ومي تواند نگيرد، پس تنوين علامت نکره نيست. بلکه اگر اسمي شامل شش دسته معارف نباشد نکره است.

نکته : در ترجمه فارسي اسم نکره ( يک --- يک کتاب ) يا( ي----کتابي) مي آوريم

مانند : قرات کتابا------ کتابي خواندم . يک کتاب خوانديم

نکته : چگونه اسم نکره را به معرفه تبديل کنيم؟

روش اول---- هر گاه اول نکره ( ال ) بياوريم آن اسم نکره ----- تبديل به معرفه به ال مي گردد.

ال +اسم نکره= معرفه    مانند تلميذ ------ التلميذ

روش دوم----هر گاه بعداز اسم نکره اسم معرفه اي بياوريم آن اسم نکره نيز معرفه ( معرفه به اضافه) مي گردد.

نکره+ معرفه= مانند کتاب العربيه ----- کتاب     العربيه

                                           معرفه به اضافه   معرفه به ال

نکته بسيارمهم : هر اسمي يا اول آن ال مي آيد يا آخرش تنوين

به عبارت بهتر يک اسم نمي تواند همزمان هم ال بگيرد هم تنوين ( ال و تنوين با هم جمع بسته نمي شوند)

القلم ------ نادرست   القلم------ درست    قلم------ درست

نکته : پس نتيجه مي گيريم اسمها اغلب داراي يکي از اين سه نشانه مي باشند 1- تنوين اخرشان 2- ال اولشان 3- اضافه شدن به معرفه

 


مترادف                 متضاد        

اشرح= وسع         يسر# عسر                                                    جمع الخزائن - الکرام -

سبيل= طريق                                                                             مفرد الخزينه - الکريم -

الکرام= الاسخياء

حل =   نشر

هدي = نهج

ابتعد= اجتنب

« آنکه به فکر فردا نيست ، به غم فردا گرفتار خواهد شد.»

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:15  توسط شهلا فدایی | 

 

هو البصير

 

قواعد درس دوم

 علائم اعراب :

 

« اگـر نـيـکبختي تـو را آرزوسـت

چنان زي1 که دشمن شود با تو دوست »

 

1 : زي Ñ زندگي کن

خوانديم کامه در زبان عربي به سه دسته تقسيم مي شود:

1- اسم   2- فعل    3- حرف

علامت اعراب در اسم:

منظوراز اعراب در اسم حرکت حرف آخر اسم مي باشد.

اعراب در اسم به سه دسته تقسيم مي شود:

1- اعراب ظاهري( قواعد درس دوم و سوم)

2- اعراب تقديري 

3- اعراب محلي( قواعد درس چهارم)

اعراب ظاهري در اسم به اعرابي گفته مي شود که ما حرکت حرف آخر را مي توانيم با چشم ببينيم.

اعراب ظاهري خود به دوسته تقسيم مي گردد 1- اعراب اصلي  2- اعراب فرعي يا نيابي

1) منظور از اعراب ظاهري اصلي اين است که ما حرکت را در جاي اصلي خود مي بينيم مثلا

التلميذ ناجح                               رايت التلميذ                                سلمت علي التلميذ

مبتدا مرفوع به اعراب ظاهري اصلي                مفعول و منصوب به اعراب ظاهري                       مجرور به

2) اعراب فرعي را نيابي نيز مي نامند منظوراز نيابي------ اعراب جانشيني است يعني به جاي حرکت ظاهري اصلي چيز ديگري مي ايد.

اعراب فرعي خود به دو دسته تقسيم مي شود :

1- اعراب ظاهري فرعي حرفي 2- اعراب ظاهري فرعي حرکتي .

1) اعراب ظاهري فرعي حرفي اعرابي است که به جاي حرکت اصلي حرف مي ايد.

1)اعراب ظاهري فرعي حرفي خود به سه دسته تقسيم مي گردد:
الف) جمع  مذکر سالم  ب) مثني ج) اسماء خمسه

الف) اعراب ظاهري فرعي حرفي جمع مذکر سالم

قبلا خوانديم که اسم جمع مذکر سالم اسمي است که اخر آن (ون) يا (ين) مي ايد .

حال مي گوييم اسم جمع مذکر سالم در حالت نقشهاي رفعي مانند مبتدا يا فاعل آخر آن (ون) مي ايد.

که مي گوييم رفعش به (واو) است مانند:

ذهب       المومنون

فعل         فاعل رفعش به اعراب فرعي حرفي(واو) جمع مذکر

نکته : در سال اول خوانديم که هرگاه فاعل اسم ظاهر باشد چه مفرد چه مثني چه جمع فعل در اول جمله مفرد مي آيد يعني فعل از نظر تعداد از فاعل تبعيت نمي کند اما از نظر جنس مذکر و مونث هميشه تبعيت مي کند مانند بالا:

و اسم جمع مذکر در حالت نقشهاي نصبي يا جري آخر آن (ين) مي آيد که مي گوييم نصب يا جرش به (ي) است.

مانند: رايت المومنين في الصلاة             سلمت   علي   المومنين         

     مفعول منصوب به اعراب فرعي حرفي (ي) جمع مذکر                    حرف جرمجرور به ي جمع مذکر

ب) مثني که در حالت رفع اخر آن ( ان) مي ايد که مي گوييم رفعش به (الف) است.

قلمان      جميلان    

   مبتدا مرفوع به اعراب فرعي حرفي (الف) مثني

و اسم مثني در حالت نصب يا جردر آخر آن (ين) مي آيد که مي گوييم نصب يا جرش به (ي) است.

اشتريت کتابين من السوق.   دو کتاب را از بازار خريدم.                                                                                     مفعول منصوب به اعراب فرعي حرفي (ي) مثني

ج) اسماء خمسه يا پنجگانه به پنج اسم

 اخ -    اب -    ذو -      فم -   حم -  

برادر – پدر - صاحب – دهان پدر شوهر

اسما ءخمسه گفته مي شود که اين اسمها اعرابشان به حرف است .

در حالت رفع----- واو ------   جاء     ابوک  

                                                                         فعل          فاعل مرفوع به اعراب فرعي حرفي واو اسم خمسه

در حالت نصب---الف  ---- رايت     اخاک

                                                            مفعول منصوب به اعراب فرعي حرفي الف اسم خمسه

در حالت جر-----ي-------- سلمت علي ابيک

                                                            مجرور به اعراب فزعي حرفي ي اسم خمسه

نکته: اگر يادتان باشد در سال گذشته در مورد معرب و مبني خوانديد حال مي گوييم تمام اسمهاي جمع مذکر و مثني و اسماء خمسه معرب مي باشند يعني با تغيير نقش آنها

مبتدا- فاعل- مفعول -...

حرکت آخرشان حرف آخرشان نيز تغيير مي کند: مانند مثالهاي بالا    

   مترادف                     متضاد                                   

الفقراء= المساکين          البدايه#النهايه                جمع=البوساء - الثغور-الدراهم- اليتامي

دق  = قرع                    الجوع# العطش              مفرد=الباش- ثغر – الدرهم- يتيم

ناول= اعطي                  الحار# البارد                   

تهيئه= وفر

« چه خوب که در کنار هم بنشينيم          پيش از آن که به ياد هم بنشينيم »

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:15  توسط شهلا فدایی | 

هوالعظيم

قواعد درس سوم

 ادامه مبحث اعراب فرعي:

 

« صد بار بدي کردي و ديدي ثمرش را      

  نيکي چه بدي داشت که يکبار نکردي»

در جلسه قبل در مورد اعراب فرعي حرفي ( جمع مذکر - مثني - اسماء خمسه) صحبت کرديم.

اکنون در ادامه مبحث به دومين دسته اعراب فرعي حرکتي اشاره مي کنيم.

اعراب ظاهري فرعي حرکتي زماني است که به جاي حرکت اصلي ما حرکت ديگري
 مي بينيم.

اعراب ظاهري فرعي حرکتي خود به دو دسته تقسيم مي گردد:

1)جمع مونث سالم 2) اسم غير منصرف

1) اسم جمع مونث سالم به اسمي گفته مي شود که آخر آن (ات) مي آيد.

اسم جمع مونث سالم در نقشهاي رفعي اعرابش اصلي مي باشد ضمه (ات)    

المسلمات ناجحات.

  مبتدا مرفوع به اعراب ظاهري اصلي جمع مونث

همچنين اسم جمع مونث سالم در نقش جري اعرابش اصلي مي باشد کسره (ات)  

سلمت علي المومنات

                  مجرور به کسره اعراب ظاهري اصلي جمع مونث

اما اسم جمع مونث سالم در نقش نصبي اعرابش فرعي حرکتي مي باشد يعني به جاي فتحه --- کسره مي گيرد.

رايت  المومنات 

     مفعول و منصوب به اعراب ظاهري فرعي حرکتي کسره به جاي فتحه (کسره ي نيابي) جمع مونث

2) دومين و آخرين دسته از اعراب فرعي حرکتي اسم غير منصرف مي باشد

اسم غير منصرف به اسمي گفته مي شود که فقط حرکت    را مي پذيرد يعني حرکت   را نمي پذيرد همچنين اسم غير منصرف تنوين نيز نمي گيرد . به عبارت ديگر اسم غير منصرف در حالت کسره حرکت فتحه مي گيرد.

نکته : نام ديگر اسم غير منصرف ---- ممنوع من الصرف مي باشد ( ممنوع از پذيرفتن تنوين)

پس نتيجه مي گيريم که اسم غير منصرف در حالت رفع ونصب اعرابش اصلي مي باشد. اما درحالت جر اعرابش به اعراب فرعي حرکتي است يعني به جاي کسره فتحه مي گيرد.

اسمهاي غير منصرف در صفحه ي 34 کتاب به طور کامل آمده است----- بسيار مهم

انواع اسمهاي غير منصرف را مي توان در مثال زيرپيدا کرد.

مريم و حمزه و ابراهيم و احمد با علماء به مساجد تهران رفتند.

نکته : اکثر اسم پادشاهان و پيامبران غير منصرف است.

اسامي همه ي پيامبران الهي غير منصرف است بجز هفت پيامبر:

1- نوح 2- لوط 3- هود 4- صالح 5- شيث 6- شعيب 7-محمد(ص)

نکته: اسمهاي غير منصرف (ال) يا (تنوين ) يا ( حرکتي کسره ) را نمي پذيرند.

رايت احمد                                                      سلمت علي    احمد 

     مفعول منصوب به اعراب ظاهري اصلي                  حرف جر    مجرور به اعراب ظاهري فرعي حرکتي فتحه به جاي کسره (فتحه نيابي )غير منصرف

نکته: اسم غير منصرف در دو صورت منصزف مي گردد و در حالت مجرور ، کسره را مي پذيرد .

1)   اگر(ال) بگيرد و معرفه شود مانند

2)    ذهبت الي    المساجد

                  حرف جر  مجرور به اعراب ظاهري اصلي (معرفه به ال) منصرف

 

2)اگر اسم غير منصرف مضاف شود يعني بعد از آن اسم معرفه اي بيايد منصرف مي گردد و کسره را مي پذيرد.

سملت  علي             فاطمه                                 الزهرا 

             جر         مجرور به اعراب ظاهري منصرف (مضاف)    مضاف اليه

نکته:در قواعد درس اول خوانديم هرگاه دو اسم به يکديگر اضافه شوند  اسم اول را معرفه به اضافه مي گيريم.

نکته: خوب است بدانيم اسمهاي غير منصرف و جمع مونث نيز معرب مي باشند نه مبني.


مترادف                  متضاد

تري=تنظر              الدنيا# الاخرة                         جمع= الاخبار - البدع - الرسائل

زاهد= عابد             باقيه# فانية                           مفرد= الخير - بدعة - رسالة

اجلال=ابهة             قليل# کثير

مساجد= معابد              الرتق# الفتق

عديدة= کثيرة            الغامض# السهلة

 

تحدث= تکلم      

حسب= ظن             الظامه# المضيئة

الخليل= الصديق

راي= نظر                 الملتصق# المنفصل

السراج= المصباح=القنديل

فتق= فتح

المرء=الانسان

قضي= مر

الهبوط= حط

 

«از دي1 که گذشت از او دگر ياد مکن     

فــردا که نيامده است فرياد مکن

برنامــده2 و گــذشـتـه3 بـنـيـاد مـکن           

                   حالي خوش باش و عمر برباد مکن»

 

1 Ñدي:ديروز

2 Ñ برنامده :براي آنچه نيامده ( فردا )

3Ñگذشته : ديروز

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:14  توسط شهلا فدایی | 

هو الکريم

قواعد درس چهارم

 اعراب محلي وتقديري :

 

« دل زير دستان نبايد شکست                    مبادا که روزي شوي زير دست»

 

در قواعد درس دوم و سوم به طور کامل با اعراب ظاهري اصلي و فرعي حرفي و حرکتي آشنا شديم.

اکنون دومين دسته از اعراب در اسم اعراب محلي مي باشد.

در کتاب عربي سال اول خوانديم که کلمات يا معرب هستندو يا مبني و گفتيم تمام جمله ها وشبه جمله ها اعرابشان محلي است.مبني کلمه اي بود که حرکت حرف آخر آن با وجود تغيير نقشش (مبتدا، فاعل، مجرور، مفعول و...)

هيچگاه تغيير نمي کرد به عبارت بهتر حرکت حرف آخر آن هميشه ثابت و تغيير ناپذير بود سپس با مبني ها به طور کامل اشنا شديم . ( تمام حروف - ضماير- اسم هاي اشاره - اسم هاي موصول - استفهام - فعل ماضي - فعل امرو دو صيغه ي 12و6 فعل مضارع)

براي يادآوري مجدد مي توانيد به مرور قواعد درس هشتم و دهم از کتاب اول در جزوه اي که توسط اينجانب گردآوري شده مراجعه کنيد.

اکنون مي گوييم که تمام مبني ها از اين به بعد اعرابشان محلي است.

مانند:    هو      الخبير .خبرو مرفوع                                                                                                                                                                                        

             مبتدا و مرفوع محلا(مبني - ضمير)

نکته : تمام ضماير اسمند و اسم اول جمله را مبتدا و مرفوع مي ناميم.

سومين و اخرين دسته از اعراب در اسم ، اعراب تقديري است . اعراب تقديري مختص اسمهاي معرب است نه مبني.اعراب تقذيري يعني ما حرکت را روي حرف اخر کلمه نمي بينيم.

اعراب تقديري خود به سه دسته تقسيم مي شود:

1- اسم مقصور اسم مقصوراسمي معرب است که آخر آن به الف کشيده يا الف کوتاه ختم شود.

مانند : دنيا - فريبا         موسي - عيسي

           الف کشيده           الف کوتاه

حال مي گوييم اعراب اسم مصتور در هرسه حالت رفع ونصب و جر به صورت تقديري است.

مانند: موسي   ذهب  الي  المدرسه

       مبتدا مرفوع تقديرا (مقصور)

زينا              الدنيا                                    بمصبابيح------

فعل و فاعل      مفعول منصوب تقديرا مقصور           جارومجرور به فتحه نيابي( غير منصرف)

ضمير بارز(نا)

سلمت   علي   عيسي.

        حرف جر   مجرور تقديرا (مقصور)

نکته: اگر اسم مقصوربدون (ال باشد) غالبا الف کوتاه آن به تنوين فتحه تبديل مي شود.                                                               الهدي------- هدي

2- دومين دسته از اعراب تقديري در اسمهاي منقوص مي باشد.

اسم منقوص اسمي معرب است که به ياء ما قبل کسره ختم مي شود. مانند

القاضي- الهادي-

نکته: اکنون بايد بدانيم که اسم منقوص فقط در حالت رفع و جر اعرابش تقديري است اما در حالت نصب اعرابش ظاهري اصلي مي باشد يعني ما حرکت فتحه را روي کلمه ي منقوص مي بينيم.

ذهب القاضي الي المحکمة.

 فعل    فاعل تقديرا مرفوع(منقوص )

سلمت علي   القاضي في الشارع. 

       حرف جر   مجرور تقديرا (منقوص )

رايت        القاضي   في   المحکمة

فعل و فاعل   مفعول و منصوب به اعراب ظاهري اصلي (فتحه)

نکته: اسم منقوص اگر بدون(ال) باشد در حالت رفع وجر غالبا (ي)از آخر آن حذف و به جاي آن تنوين جر مي گيرد.              القاضي------قاض

مترادف                           متضاد 

آمال=اماني                      الخير# الشر        جمع=الاغاني- الامال- الاماني- العدي- القيم

قول الفصل=قول الحق     الجاهل# العالم    مفرد= الاغنيه- الامل- امنيه- العدو- القيمة

طلب العم=المطلوب        الظاهر#الباطن

المعتدي=المتجاوز           الاول#الاخر         

فاعل= عامل                     الاقل# الاکثر         

العالم= العاقل                   انحني# لاينحني   

الشاب = الفتي                  جاور#ابتعد

بذل=ناول= اعطي

ابتعد = انفصل

حصل= اکتسب

الاسر= الطاعة

الضياع= الارغام= هلک

فاز= نجح

الکريم= الفتي

الزخرف= الاجلال

«تا تواني رفع غم از چهره غمناک کن   

    در جهان گرياندن آسانست ،اشکي پاک کن»

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:14  توسط شهلا فدایی | 

هو العزيز

قواعد درس پنجم

مضاف و مضاف اليه :

« در جهان چون حسن1 يوسف کس نديد            

    حسن آن دارد که يوسف آفريد » 

1 Ñ حسن: زيبايي

در مبحث الاعراب ( ترکيب ) در صفحه 10 جزوه به دو نقش صفت و مضاف اليه اشاره کرديم

اکنون به بيان توضيح کامل هر کدام مي پردازيم.

الف) موصوف و صفت:در ترکيب موصوف و صفت دو جزء وجود دارد موصوف+صفت که جزء دوم يعني صفت به تنهايي وجود خارجي ندارد. به عبارت ديگر جزء دوم ( صفت) جزء اول (موصوف) را توصيف مي کند.

مانند: گل سفيد

                  صفت

نکته: نام ديگر موصوف (منعوت)وصفت(نعت) مي باشد.

نکته : موصوف ( جزء اول) نقش نيست يعني مي تواند نفشهاي ديگري بپذيرد.

رايت          تلميذا                ناجحا

  فعل و فاعل     مفعول (موصوف)    صفت

اکنون مي گوييم صفت در زبان عربي به دو دسته تقسيم مي گردد:

1- صفت مفرد: صفتي(اسمي) است که در چهار مورد از کلمه ي قبل از خودش (موصوف) تبعيت مي کند.

1- عدد  2- جنس  3- شناسايي  4- اعراب حرکت

الطالب    المودب---- صفت مفرد

مفرد- معرفه    مفرد - معرفه    

مذکر- مرفوع   مذکر - مرفوع

2- صفت جمله: به جمله اي که بعد از اسم نکره بيايد ---- صفت جمله يا جمله ي وصفيه مي گويندکه هميشه اعرابشان محلي است.                  

       راي       کلبا            يلهث.   سگي را ديد که از تشنگي له له مي زد.    

        فعل و فاعل  اسم نکره  صفت جمله محلا منصوب (جمله وصفيه)  مفعول و منصوب

نکته: براي جمع غير انسان ( اشياء) صفت به صورت مفرد مونث مي ايد.                                                                                    المساجد                الجمليه     

جمع غير انسان           صفت مفرد مونث

ب) مضاف و مضاف اليه: در ترکيب مضاف و مضاف اليه نيز دو جزء وجود دارد . مضاف+مضاف اليه که جزء دوم يعني مضاف اليه به تنهايي وجود خارجي دارد . به عبارت ديگر جزء دوم ( مضاف اليه) درباره جزء اول توضيح مي دهد . مضاف اليه هميشه مجرور است.                مانند:   در کلاس   باب الصف

                                           م. اليه     مضاف اليه

نکته: مضاف ( جزء اول) نقش نيست يعني مي تواند نقشهاي ديگري را بپذيرد.

اخذت     کتاب      الطالب

فعل وفاعل   مفعول(مضاف)    مضاف اليه

نکته: طريقه ي تشخيص مضاف اليه:

1- به ضمير متصلي که بعد از اسم بيايد هميشه نقش مضاف اليه مي دهيم. وآن را محلا مجرور مي ناميم.                                         کتابـک                  

                مضاف   مضاف اليه محلا مجرور

نکته: اعراب ضمير را محلي مي ناميم چون ضمائر مبني هستند و مبني ها محلي مي باشند.

2- به اسم (معرفه به ال) که بعد از اسم ديگري بيايد هميشه نقش مضاف اليه مي دهيم و مجرور.                                                                    باب   المدرسة 

        مضاف اليه و مجرور

 

نکته: همانگونه که در قواعد درس اول عربي دوم خوانديم مضاف ( جزء اول) هيچگاه ال يا تنوين نمي گيرد.

نکته بسيار مهم: اگر مضاف  اسم جمع مذکر يا مثني باشد. حرف (ن) از اخر آن ها حذف مي شود.

الحسن و الحسين سيدا                 الجنه.  

  مبتدا و مرفوع   مثني مضاف     مضاف اليه و مجرور

سيدا : خبر مفرد براي مبتدا هستند و مثني و رفعش به الف است اصل آن (سيدان) بوده، اما چون مثني هست و اضافه شده ( مضاف ) پس ( نون) از آخر آن حذف شده است.

نکته : همانگونه که در قواعد درس دهم سال اول عربي خوانديم خبر يا مفرد است يا جمله يا شبه جمله(جارو مجرور) خبر مفرد شامل مثني و جمع نيز مي شود . مانند مثال بالا سيدان  خبر مفرد نه مثني به جزوه ي سال اول که توسط اينجانب جمع اوري شده مراجعه کنيد. ( خبر مفرد خبري که جمله يا شبه جمله نباشد )

نکته: آخر اينکه در زبان عربي اسم مي تواند هم صفت و هم مضاف اليه بگيرد که در زبان عربي بر خلاف فارسي مضاف اليه بر صفت مقدم مي شود.    

 مانند:     عطشـــــه             الشديد  

مضاف   مضاف اليه  صفت مفرد

الشديد در چهار مورد از عطش تبعيت کرده پس صفت مفرد است .

1- مفرد 2- مذکر 3- مرفوع 4- معرفه اما در زبان فارسي براي ترجمه اول صفت را
مي اوريم بعد مضاف اليه ( تشنگي شديد او)

نکته: کارگاه ترجمه اين درس ص 62  کتاب بسيار مهم مي باشد.


 

مترادف                      متضاد

مسلک= سبيل               الامارة# اللوامة                    جمع---- الجزر - قرون

کاملا= تاما                  التشاوم# التفاول                   مفرد---- الجزيرة - قرن

جميلا= رائعا                الثمين # الرخيص

الثمين= الباهظ              الرشاد # الضلالة

الساعة= القيامة             الرائع # المکروه

 

 

« به چه کار آيدت نمودن اخم             

                                         اخم کردن کند دلت را زخم

اخم بگذار و خنـده را بـــردار                 

                                        سوي شادي قدم بنه1 اي يار»

 

1 Ñ بنه : بگذار

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:13  توسط شهلا فدایی | 

هوالغريب

قواعد در س ششم

اعراب فعل :

« زخاک آفريدت خداوند پـاک                      

پس اي بنده افتادگي کن چو خاک

حريص و جهانسوز و سرکش مباش

زخاک آفريدندت  آتش مبــاش »

عزيزان دلم اگر يادتان باشد قبلا خوانديم که کلمه در زبان عربي به سه دسته تقسيم مي شود

1 – اسم 2 – فعل 3 – حرف

از درس اول تا آخر درس پنجم در مورد اسم صحبت کرديم ( 1 – معرفه و نکره 2 – اعراب ظاهري و محلي و تقديري اسمها 3 – موصوف و صفت و مضاف و مضاف اليه )

اکنون نوبت فعل است . فعل مضارع از نظر اعراب به سه دسته تقسيم مي شود :

1 – فعل مضارع مرفوع 2 فعل مضارع منصوب ( قواعد درس ششم ) 3 – فعل مضارع مجزوم ( قواعد درس هفتم )

فعل مضارع مرفوع

فعل مضارع به تنهايي مرفوع است    يذهب       اذهب   يذهبون  تذهبان

اعراب فعل مضارع مرفوع به دو صورت مي باشد :

 1 – اعراب اصلي به ضمه ي آخر فعل مضارع در صيغه هاي

1 – 4 – 7 – 13 –   14

                                هو – هي انت - انا  - نحن  

مانند يذهب

فعل مضارع مرفوع به اعراب اصلي

 

2 – اعراب فرعي به ثبوت نون اعراب در اخر فعل مضارع

در صيغه هاي مثني و جمع مذکر  غائب ومخاطب و مفرد مونث مخاطب ( در بقيه ي صيغه هاي مضارع به جزء پنج صيغه ي بالا و دو صيغه ي12  و 6 فعل مضارع )

تکتبين

فعل مضارع مرفوع به اعراب فرعي ثبوت نون پ

  نکته : دو صيغه (12و6) فعل مضارع چون مبني هستند اعرابشان  کن محلي است.

 

تمام صيغه هاي فعل مضارع بجز(12و6)معرب مي باشند و مي توانند مرفوع يا منصوب يا مجزوم باشند.

- فعل مضارع منصوب

به حروف ان - لن - کي - حتي - لـ حروف ناصبه مي گويند. اين حروف اگر بر سر فعل مضارع بيايند باعث مي شوند آخر فعل مضارع منصوب گردد.

اين حروف را در بيت زير حفظ کن.

ان ، لن، کي ، لـ ، حتي ، اذن               حســـنــي زنـــتـو نــزن

اعراب فعل مضارع منصوب به دو صورت مي باشد.

1- اعراب اصلي به فتحه آخر فعل مضارع در پنج صيغه ي گفته شده قبل1 – 4 – 7 – 13 - 14

ان           يذهب

حروف      فعل مضارع منصوب به اعراب اصلي فتحه ناصبه

2- اعراب فرعي به حذف نون اعراب در اخر فعل مضارع در صيغه هاي مثني و
جمع مذکر غائب و مخاطب و مفرد مونث مخاطب بجز 5 صيغه ي گفته شده و دو صيغه ي  (12و6) فعل مضارع      لن             يذهبا  

 حرف ناصبه   فعل مضارع منصوب به اعراب فرعي حذف نون

نکته : کارگاه ترجمه اين درس ص 76  کتاب بسيار مهم مي باشد.

 

معناي حروف ناصبه در پايين برگه اي که قواعد درس را به صورت مختصر جمع آوري کردم آورده شده است حتما مطالعه کنيد.

نکته: قبلا دانستيم که فعل مضارع، مانند فعل ماضي و امر 14 صيغه دارد . تمام 14 صيغه را به عربي نوشته و ضميمه ي جزوه کردم براي حل التمرين ثالث ص78  کتاب بايد حفظ باشيد. ( بسيار مهم)

 

مترادف                     متضاد

انهض= اقم                 سريرة# علانية             جمع------ الاقفال - الاکياس

لباس= ثوب= قميص      زين # شين                 مفرد------ قفل - الکيس

الشدائد= المصاعب

 

 

« گفــتم شبي به مهدي      از تو نگاه خواهـم

    گفتا که من هم از تــو      ترک گناه خواهم »


مربوط به درس ششم:

مربوط به التمرين الثالث درس ششم ص78

نکته : 14 صيغه ي عربي فعل

للغائب  هو                                                للمخاطب  انت

للغائبين  هم                                              للمخاطبين  انتما

للغائبين  هم                                              للمخاطبين  انتم

للغائـبه   هي                                            للمخاطبــة  انت

للغائبتين  هما                                           للمخاطبتين  انتما

للغائبات  هن                                            للمخاطبات  انتن

                                للمتکلم الوحده  انا

                                   للمتکلم مع الغير  نحن

نکته: لـ که بر سر هر کدام از صيغه ها امده ---- (لـ) حرف جر است به معني براي است يعني للغائب --- براي صيغه ي مفرد مذکر غائب (هو)

 

« هـرکـــس که نيـم 1نانـي دارد        از بـهـر2 نـشـسـت اشـيـانــي دارد

نه خادم کس بود نه مخدوم کسي        گو 3شاد زي4 که خوش جهاني دارد »

1- نيم=تکه

2- بهر= براي

3- گو= بگو

4-زي = زندگي کن

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:12  توسط شهلا فدایی | 

هوالقاضي

قواعد درس هفتم

 فعل مضارع مجزوم :

« طاعتي نيست پسنديده تر از خدمت خلق

دل به دست آر و مزن دست به آزار کسي »

در درس قبل گفتيم که فعل مضارع در صورت نيامدن حرف ( ادات) بر سر آن هميشه مرفوع است و گاهي  يکي از حروف ناصبه ( ادات ناصبه) بر سر آن آمد و آخر فعل مضارع را منصوب مي کند.

اکنون بهتر است بدانيم گاهي اداتي (حروفي) بر سر فعل مضارع مي آيد که باعث مي گردد آخر آن مجزوم ( ساکن) شود.

ادات جازمه به دو دسته تقسيم مي گردد:

الف) اداتي (حروفي) که فقط يک فعل  مضارع بعد از خودش را مجزوم (ساکن) مي کند.

اين ادات عبارتند از : لم - لانهي - لـ امر ـ لما

اعراب فعل مضارع مجزوم به دو دسته مي باشد :

1- اصلي 2- فرعي

نکته : هر انچه در مورد اعراب اصلي و فرعي فعل مضارع مرفوع يا منصوب در درس ششم گفتيم شامل اعراب اصلي و فرعي فعل مضارع مجزوم در اين درس نيز مي شود.

نکته:گفتيم يکي از ادات جازمه که يک فعل مضارع بعد از خودش را مجزوم مي کند لـ امر (لام امر غائب) مي باشد.

در سال قبل خوانديد که امر را از 6 صيغه ي مضارع مخاطب مي توان ساخت با اين روش 1- حذف حرف مضارع 2- استفاده از همزه کمکي در صورت ساکن بودن حرف پس از حذف حرف مضارع  3- مجزوم کردن (ساکن ) حرف آخر فعل

نکته : به عبارت بهتر در صورت نياز مي توانيد براي ياد اوري قواعد مربوط به امر به همزه ( امر مخاطب ) به قواعد درس اول عربي متوسطه که توسط اينجانب گرد اوري شده مراجعه کنيد.

اکنون بهتراست از نحوه ي ساخت امر از 6 صيغه ي مضارع غائب و 2 صيغه ي مضارع متکلم صحبت کنيم:

طريقه ي ساخت امر به لام(امر غائب)

لام امر غائب لـ مکسور جزء حروفي است که بر سر 6 صيغه ي مضارع غائب يا متکلم امده و اخر ان را جزم ( ساکن ) مي کند به دو صورت 1- مجزوم به اعراب اصلي ساکن     مانند :      لــــنذهب                                      

       حرف جازمه    فعل مضارع مجزوم به اعراب اصلي

2- مجزوم به اعراب فرعي (حذف نون)  

  لـــــيذهبوا-----بايد بروند  

حرف جازمه  فعل مضارع به اعراب فرعي حذف نون

نکته : امر به لام در ترجمه ي فارسي کلمه ي (بايد ) را همراه دارد.

نکته : لام امر مکسور(لـ) هرگاه پس از حروف (و - ف - ثم) قرار غالبا لـ (لـ) ساکن
 مي گردد . مانند:                            وليکتب

ب) اداتي که دو فعل مضارع بعد از خودش را مجزوم مي کند.

اين ادات يا حروف عبارتند از : من( هر کس) ما (هر چيز ) ان (اگر)

به اولين فعل بعد از اين ادات فعل شرط مي گوئيم ومجزوم به اعراب اصلي يا فرعي و به دومين فعل بعد از اين ادات جواب شرط  مي گوئيم . جزم انها به همان صورت اصلي يا فرعي است .

مانند:   ان     تجتهد  ،      تنجح. اگر تلاش کني موفق مي شوي

  حرف شرط فعل شرط   جواب شرط

يا حرف جازمه جزوم به اعراب   مجزوم به اعراب اصلي

نکته بسيار مهم: گاهي ادات جازمه بر سر فعل ماضي مي آيد که فعل ماضي را محلا مجزوم مي ناميم چون تمام فعلهاي ماضي مبني هستند و مبني ها هم اعرابشان محلي است.


مانند:                 من          صبر              ظفر  هر کس صبر کند پيروز گردد.  

                 ادات جازمه    فعل شرط   جواب شرط  

                                     محلا مجزوم   محلا مجزوم

                                     (فعل ماضي)    (فعل ماضي)

مترادف                                 متضاد

الغاصب= المتجاوز           الظلم# العدل             جمع------ حجار - الطغاة - الغزاة

اتي= جاء                        قريب # بعيد                    مفرد----- حجر - الطاغي - الغازي

السعة=الظفر                     الموت # الحياه

الغض= البديع                    الکسلان# الناجح

                                       جديد# قديم   

                                       ولد # مات

« تو آنکه شوي پيش مردم عزيز 

                                                که مر خويشتن را نگيري بچيز

بزرگي که خود را بخردي شمرد                                   

                                          بدنيا و عقبي بزرگي ببـــرد »

1- که مر---- اگر

2- بخردي---- کوچک شمرد

3- عقبي----- اخرت

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:12  توسط شهلا فدایی | 

هو المجيد

قواعد درس هشتم

 معلوم و مجهول:

 

« ز دامنگيري پيري اگر آگاه مي گشتي

                                                        به دست غم نمي دادي گريبان جواني«

مي دانيم فعل نياز به فاعل دارد حال مي گوييم که فعل يا معلوم است يا مجهول:

فعل معلوم : فعلي است که فاعل ( کننده کار) آن مشخص باشد. فعل معلوم را در عربي مبني للمعلوم مي ناميم . کلمه ي مبني در اينجا يعني فعلي که براي معلوم ساخته شده است.

فعل مجهول : فعلي است که فاعل ان مشخص نباشد. فعل مجهول را مبني للمجهول مي ناميم ( ساخته شده براي مجهول) طريقه مجهول کردن فعل ماضي و مضارع در برگه اي که قواعد مختصر آمده بيان شده است.

نکته: منظور از عين الفعل ( دومين حرف اصلي) از ريشه فعل است. فعل=خلق فاءالفعل= خ عين الفعل= ل  لام الفعل= ق

نکته: منظور از متحرک---- تمام حروف حرکت دار مي باشد بجز ساکن.

نکته: در ترجمه فعل ماضي مجهول (شد) و در ترجمه فعل مضارع مجهول ( مي شود)
 مي اوريم.

جمله در زبان عربي به دو دسته تقسيم مي شود:

 1- جمله معلوم که از فعل+ فاعل مرفوع+ مفعول منصوب تشکيل شده است.

طريقه مجهول کردن جمله ي معلوم در برگه ي ضميمه شده به قواعد آمده است.

نکته : منظوراز نائب فاعل ، مفعول منصوب است که جانشين فاعل حذف شده مي گردد و از حالت نصب به رفع در مي آيد.

 

نکته : همانگونه که فعل معلوم و فاعل از نظر جنس ( مذکرومونث) از يکديگر تبعيت
 مي کنند فعل مجهول نيز از نظر جنس از نائب فاعل خود تبعيت مي کند.

نکته: در سال قبل با فعل لازم و متعدي آشنا شديم گفتيم فعل لازم فقط به فاعل نياز دارد و فعل متعددي علاوه بر فاعل به مفعول نيز نياز دارد اکنون مي گوييم که تمام فعلهاي مجهول متعددي مي باشند چون مفعول در جمله مجهول نائب فاعل مي گردد.

مترادف                                  متضاد

سلب= سرق                            کبير# صغير                          جمع-----

رائعه= جميله                           أمام# خلف                   مفرد-----

الي اللقاء= في امان الله                 الظالم# المظلوم

في امان الله= مع السلامة     الحرام# الحلال

هون= هين                            المخلوق# الخالق

قضي نحبه= مات              قليل# کثير

العدو= العناد                             خير# شر

                                              يولد# يموت  

                                             کلم# انصت

« زندگي مجموعه اي از خوشيها و ناخوشيهاست، در خوشيها خوش باش و در ناخوشيها صبور و متحمل»

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:11  توسط شهلا فدایی | 

هو القدير

قواعد درس نهم

 افعال ناقصه :

 

« به جان دوست که غم، پرده شما ندرد

                                                           گر اعتماد بر الطاف کار ساز کنيد »

نواسخ: الفاظي هستند که بر سر مبتدا و خبر ( در جمله اسميه) در مي آيند و مرفوع بودن مبتدا يا خبر را تغييرمي دهند برخي از نواسخ فعل هستند مانند فعل ناقصه مربوط به قواعد درس نهم و برخي از نواسخ حرف هستند مانند حرف مشبه بالفعل و لانفي جنس مربوط به قواعد درس دهم(10 ) .

نکته: هر گاه اسم فعل ناقصه ضمير بارز يا مستتر باشد آن را محلا منصوب مي ناميم چون ضمائر جزء مبني هستند و مبني ها همه اعرابشان محلي است .

نکته: در انواع خبر مي خوانيد خبر مفرد ( خبر مفرد شامل مثني و جمع نيز مي شود) به عبارت بهتر خبر مفرد خبري است که جمله يا شبه جمله ( جارومجرور) نباشد.

نکته: هر گاه خبر افعال ناقصه شبه جمله باشد آن را محلا منصوب مي ناميم.

نکته: هرگاه خبر فعل ناقصه شبه جمله(جارومجرور) باشد بر اسم مرفوع فعل ناقصه مقدم مي شود.

در اين صورت خبرراخبر مقدم و اسم را اسم موخر مي ناميم.

مانند:    ليس        في   الصف                 معلم.

       فعل ناقصه   خبر مقدم شبه جمله   اسم موخر مرفوع 

                           محلا منصوب

کــــان + مبتدا مرفوع +    خبــر مرفوع

                اسم کان             خبر کان

کان المعلم مجتهدا  يا کان المعلم  في الصف  يا کان في الصف معلم

 مترادف                                                  متضاد

نموذج= اسوه=قدوة                                     الراحة# التعب              

وفر= جهز                                             متقدم # متاخر                     

الکد= الکدح= السعي                                   المومن # الکافر

عديدة = کثيرة

البوس= الفقر

رفاه = راحه= هناء

عناء = مشقه

الدووب= الصامد

الاجلال= الاکرام

حط= جلس

صرخ= صاح

طرد= ابعد

الغي= الضلال

القنديل= السراج= المصباح

 

جمع----- الانوف - الحراس – النماذج

مفرد----- الانف - الحارس – نموذج

 

             « نعمت هاي خود را بشماريد نه محروميت ها را»

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:10  توسط شهلا فدایی | 

هو البديع

قواعد درس دهم

 حروف مشبهه بالفعل :

«  بريدي از من و يادم نکردي

                                                                 به ديداري ز خود شادم نکردي

وفادارا ، و فاداري نه اين بود  

                                                           به ياران شيوه ي ياري، نه اين بود»

 

حروف مشبهه بالفعل بر عکس افعال ناقصه عمل مي کند يعني اسم افعال ناقصه مرفوع و خبرش منصوب بود در حال اينکه اسم حروف مشبهه بالفعل منصوب و خبرش مرفوع است.

حروف مشبه بالفعل عبارتند از : ان  ـ  ان ـ لکن ـ لعل ـ ليت

نکته: حروف مشبهه بالفعل ان  (بدرستيکه) در اول جمله مي ايد اما حرف مشبهه بالفعل ان در وسط جمله مي آيد به معناي ( که - اينکه)

نکته: اسم حروف مشبهه بالفعل هيچگاه به صورت ضمير مستتر نمي باشد بلکه يا اسم ظاهراست يا ضمير بارز که هرگاه اسم ضميرباشدآن را محلا منصوب مي ناميم .
( ضمير مبني و مبني اعرابش د)


مترادف                                                   متضاد

الجمال= الزينه                                         الظلمة# النور             

الحق= العدالة                                          طلوع # غروب            

تمتع= انتفع                                             داخل # خارج              

البدر= القمر                                            خالق # مخلوق             

ابتهج= فرح                                             حرم # حل

وفر = جهز

الکائنات= الموجودات

الانتفاع = الاستفاده

زوج= صنف

الختام= النهاية

ذات= ذو

جمع---- الحدائق - مياه – الخزائن - الغيوم

مفرد--- حديقة - ماء – الخزينة -  الغيم

 

« بــه شام سحـــرگاهي که دارم

                                                           به سوز شعـله ها اهــي که دارم

به اشک عـــاشق مهجور نمنـاک

                                                          که مي لغزد ز مژگان بـرسر خاک

به اشکي کزغمت بر چهره دارم

                                                          تو را چون صبح فردا دوست دارم »

 

 

 

فهرست منابع و ماخذ :

 

1-  جزوه ي قواعد ونکات عربي پايه اول متوسطه .......... شهلا فدايي

2- کتاب درسي عربي دوم متوسطه ( تجربي رياضي )  

3- يادگار ماندگاران .......................................... شادرخ ترقي

4- طرح هزار نکته........................................... شهلا فدايي ( برنده ي رتبه ي اول سال 81 – 80 استان    چهار محال و بختياري – امام قيس )

5– معلم نفس خويش باش ..................................... مسعود باقريون حمدي

6 – عربي نوين ................................................ رضا پرتوي زاده

7 ـ فرهنگ عربي به فارسي ( لاروس )

8 ـ فرهنگ عربي به عربي( المعجم الوسيط )

9 ـ مبادي العربيه جلد 1

10 ـ مبادي العربيه جلد 2

11 ـ نهج البلاغه

12 ـ نشريه علمي آموزشي تربيتي شماره دهم بهار 85 ( نامه  ابراهام  زهره نور

13 ـ شعر بيش از اينها فکر مي کردم خدا ...................... قيصر امين پور

14 ـ گفتگو با خدا ( دوره آموزش بدو استخدام زمستان 86 ). استادخانم صادقي

 

 

 

 

 

 

       

 

     

              

 

 

 

                                   

+ نوشته شده در  جمعه بیست و پنجم بهمن 1387ساعت 10:10  توسط شهلا فدایی |